🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Quan xử kiện ngay bị vu oan: vườn, hồ, nhà ngà và người giữ vườn bốn đức

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có những người làm việc ngay thẳng, xử kiện công bằng, giúp người yếu thế lấy lại tài sản. Vậy mà họ lại bị ghét, bị vu oan, bị hại. Vì sao? Vì sự ngay thẳng của họ làm mất miếng ăn của kẻ gian. Kẻ gian không hại được bằng lý lẽ, bèn dùng lời gièm pha, dùng quyền lực, dùng những việc không thể làm được để hại người ngay. Câu chuyện sau đây kể về một vị quan xử kiện như vậy.

Thuở trước, vua Yasapani trị vì ở Ba-la-nại. Vua có một vị tướng quân tên là Kalaka, lo việc xử kiện, nhưng thường ăn hối lộ và hay gièm pha. Khi đã lấy hối lộ, ông lừa đảo và chiếm đoạt tài sản của những người sở hữu chủ chính đáng. Trong triều, còn có Bồ-tát là vị cố vấn tế tự tên là Dhammadhaja, nghĩa là Ngọn cờ Chánh pháp. Vua trị vì theo Chánh pháp, nhưng không biết tướng quân của mình làm bậy.

Một hôm, một người bị thua trong một vụ kiện oan, vừa khóc vừa đi ra khỏi pháp đình, thấy Bồ-tát đang hầu vua, liền gieo mình xuống chân Bồ-tát và thưa: thưa ngài, trong khi ngài khuyến giáo vua về thánh sự và tục sự, thì tướng quân Kalaka lấy hối lộ, làm các người sở hữu chủ phải mất tài sản. Bồ-tát động lòng thương, đưa người ấy đến pháp đường, xử lại vụ kiện, khiến người sở hữu chủ chính đáng được lấy lại tài sản. Quần chúng đều hoan hô vang dội.

Vua nghe tiếng hoan hô, hỏi ra mới biết, liền bằng lòng và bảo: bắt đầu từ nay, Sư trưởng hãy xử các vụ kiện. Bồ-tát không muốn xử kiện, nhưng vua yêu cầu vì thương xót mọi loài hữu tình, nên ngài nhận lời. Từ đó, Bồ-tát ngồi xử kiện, xử cho người sở hữu chủ chính đáng được thắng kiện. Còn Kalaka không được tiền hối lộ, lợi dưỡng bị hao hụt, nên bắt đầu gièm pha Bồ-tát trước mặt vua. Ông ta tâu: Dhammadhaja muốn đoạt quốc độ của ngài. Vua không tin, nhưng Kalaka xúi vua nhìn qua cửa sổ: đám người được Bồ-tát xử kiện kia, chẳng phải là hội chúng của ông ta sao? Vua sinh lòng nghi ngờ, hỏi Kalaka phải làm gì. Kalaka đáp: hãy bảo nó làm một việc không thể làm được. Khi nó làm không được, ta lấy tội ấy mà giết nó.

Vua bèn bảo Bồ-tát: ngày mai trẫm muốn đến chơi tại một khu vườn mới. Hãy làm cho trẫm một khu vườn. Nếu không làm được, khanh sẽ mất mạng. Bồ-tát biết Kalaka đã làm cho vua chống đối mình, nhưng vẫn nhận lời. Đêm ấy, Thiên chủ Đế Thích biết Bồ-tát gặp khó khăn, liền làm cho ngài một khu vườn đẹp như rừng ở thiên giới. Hôm sau, vua thấy vườn thì hỏi Kalaka phải làm gì nữa. Kalaka lại xúi: hãy bảo nó làm một cái hồ bảy báu. Đế Thích lại làm hồ. Rồi lại bảo làm một ngôi nhà toàn bằng ngà. Đế Thích lại làm nhà. Rồi lại bảo làm một hòn ngọc chiếu sáng. Đế Thích lại làm ngọc. Cuối cùng, Kalaka nói: hãy bảo nó làm một con người giữ vườn đầy đủ bốn đức tính, vì ngay các vị thần cũng không làm được con người như vậy.

Vua bảo Bồ-tát làm một người giữ vườn đầy đủ bốn đức tính. Bồ-tát nghĩ: Đế Thích đã làm những gì có thể làm được, nhưng không thể làm ra một con người như vậy. Thà chết cô độc trong rừng còn hơn chết trong tay người khác. Ngài lặng lẽ vào rừng, ngồi dưới gốc cây suy tư về thiện pháp. Đế Thích hiện đến và nói: trong nước của vua có một thợ hớt tóc tên là Chattapani đầy đủ bốn đức tính. Hãy giới thiệu người ấy làm người giữ vườn.

Bồ-tát trở về, đưa Chattapani đến yết kiến vua. Vua hỏi: khanh có bốn đức tính nào? Chattapani đáp: tôi không có ganh tị, tôi cũng không uống rượu, tôi không có ái nhiễm, an trú không phẫn nộ. Rồi anh kể vì sao mình có bốn đức ấy. Không ganh tị, vì xưa kia anh từng làm vua, đã bắt trói một vị tế sư, nhưng vị ấy dạy anh an trú vào Thánh pháp. Không uống rượu, vì xưa kia anh uống rượu say, đã ăn cả thịt chính đứa con trai mình, đau khổ mà thề từ bỏ rượu. Không ái nhiễm, vì xưa kia anh làm vua, con anh làm vỡ bình bát của một vị Độc Giác Phật rồi phải mệnh chung. Không phẫn nộ, vì anh từng là Araka, bảy năm tu từ tâm, bảy kiếp sống ở Phạm thiên.

Khi Chattapani nói xong bốn đức tính, vua khen ngợi Bồ-tát trước hội chúng. Các đại thần và dân chúng đều đứng dậy la lớn: ôi, đồ ăn hối lộ! Ôi kẻ ăn trộm ác độc! Ngươi không được của hối lộ, nên nói xấu bậc hiền trí và muốn giết vị ấy. Họ bắt giữ Kalaka, kéo ông ta ra khỏi cung vua, đánh ông ta vỡ đầu mà chết, rồi quăng xác trên đống phân. Từ đó về sau, vua trị nước thật đúng pháp.

Đức Phật kể câu chuyện này khi nói về những âm mưu sát hại Ngài. Tướng Kalaka chính là tiền thân của Đề-bà-đạt-đa, người thợ hớt tóc Chattapani chính là tiền thân của Xá-lợi-phất, còn Dhammadhaja chính là tiền thân của đức Phật.

Câu chuyện này dài, nhưng bài học thì rõ ràng. Thứ nhất, người ngay thẳng sẽ bị kẻ gian ghét, vì sự ngay thẳng làm mất miếng ăn của kẻ gian. Kalaka không ghét Bồ-tát vì Bồ-tát làm gì sai, mà vì Bồ-tát xử kiện đúng pháp, khiến ông ta không còn ăn hối lộ được nữa. Người ngay thẳng đừng ngạc nhiên khi bị vu oan. Đó là cái giá của sự ngay thẳng. Nhưng cũng đừng sợ, vì sự thật cuối cùng sẽ lộ ra.

Thứ hai, kẻ gian hại người bằng những việc không thể làm được. Bảo người ta làm vườn trong một đêm, làm hồ bảy báu, làm nhà bằng ngà, làm người giữ vườn bốn đức. Những việc ấy không ai làm được, nhưng Bồ-tát vẫn làm được nhờ đức hạnh của mình. Người ngay thẳng có sự giúp đỡ mà kẻ gian không hiểu được. Còn kẻ gian, càng bày thêm việc khó, càng tự lộ mặt mình.

Thứ ba, và quan trọng nhất, là bốn đức tính của người thợ hớt tóc: không ganh tị, không uống rượu, không ái nhiễm, không phẫn nộ. Bốn đức ấy không phải tự nhiên mà có. Mỗi đức đều được trả bằng một bài học đau đớn trong quá khứ. Không ganh tị, vì đã từng hại người vì ganh tị mà hối hận. Không uống rượu, vì đã từng say rượu mà ăn cả thịt con mình. Không ái nhiễm, vì đã từng mất con vì ái nhiễm. Không phẫn nộ, vì đã từng tu từ tâm bảy năm. Người có bốn đức ấy, dù chỉ là một thợ hớt tóc, cũng đáng làm người giữ vườn của vua. Còn kẻ có quyền cao chức trọng mà đầy ganh tị và tham lam, thì chỉ đáng bị quăng xác trên đống phân.

Cho nên, đừng hỏi mình làm nghề gì, địa vị gì. Hãy hỏi mình có bốn đức ấy không. Không ganh tị với người hơn mình, không say sưa rượu chè, không đắm chìm ái dục, không nổi giận vô cớ. Giữ được bốn điều ấy, thì dù là ai, mình cũng là người giữ vườn xứng đáng cho khu vườn của cuộc đời mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 220
Nguồn
• Truyện Tiền Thân — Chuyện 220: Tế sư Dhammadhaja (Tiền thân Dhammadhaja) (trang 205–207) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch)
Bài liên quanNgọn lửa thiêu chòi lá: thân với ai thì thành người đóCon vượn phản bạn: giúp rồi còn bị hạiTrái xoài ngọt hóa đắng: ở gần ai thì thành người đó