🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Vua ác chết, cả thành ăn mừng — chỉ người giữ cửa khóc

Truyện Tiền Thân · 9 phút đọc

Có những người khi còn sống thì ai cũng sợ, mà khi chết đi thì ai cũng mừng. Lúc họ còn tại vị, người ta cúi đầu chào, nói lời ngon ngọt, không ai dám trái ý. Nhưng ngay sau đám tang, người ta thở phào nhẹ nhõm, thậm chí mở tiệc ăn mừng. Cả một đời quyền lực, cuối cùng chỉ đổi được một điều: người ta mừng vì mình đã chết. Đó là cái kết buồn nhất của một đời người.

Ngày xưa, khi ở Kỳ Viên, Đức Phật kể về Đề-bà-đạt-đa. Trong chín tháng Đề-bà-đạt-đa đã tìm mọi cách hãm hại Đức Phật, sau đó đất nứt nẻ và chôn vị ấy vào trong lòng đất ở cửa Kỳ Viên. Những ai sống tại Kỳ Viên và toàn dân sống ở trong vùng ấy nghe tin đều hân hoan và nói: Đề-bà-đạt-đa, kẻ thù của Đức Phật, đã bị đất nuốt sống! Khi nghe những lời này lan truyền khắp nơi, dân chúng ở toàn cõi Diêm-phù-đề, các Dạ-xoa, các loài hữu tình, và chư Thiên cũng đều hân hoan vui vẻ như vậy.

Một hôm, các Tỷ-kheo họp tại Chánh pháp đường và nói: thưa các Hiền giả, khi Đề-bà-đạt-đa bị nuốt vào lòng đất, quần chúng sanh hoan hỷ và nói: Đề-bà-đạt-đa đã bị nuốt vào lòng đất rồi. Đức Phật đến và nói: không phải chỉ nay Đề-bà-đạt-đa chết, đại chúng hân hoan vui mừng. Thuở trước, đại chúng cũng hân hoan, vui mừng như vậy. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, tại Ba-la-nại, vua Mahàpingala trị vì phi pháp và bất công, làm các nghiệp ác theo ý muốn của mình. Vua dùng hình phạt thuế má, còng chân, bức hiếp quần chúng nghiền mía trong máy ép. Vua cay nghiệt, độc ác, hung bạo, không có một chút tình thương đối với kẻ khác. Ở nhà, vua cư xử hà khắc, nghịch ý đối với vợ, con trai, con gái, đại thần, Bà-la-môn, gia chủ. Vua như là hột bụi rơi vào mắt, như viên sạn trong vắt cơm, như mũi dao đâm vào gót chân.

Lúc bấy giờ, Bồ-tát sanh ra làm hoàng tử của vua Mahàpingala. Suốt một thời gian dài, vua Mahàpingala trị vì rồi mệnh chung. Khi ấy dân chúng toàn thành Ba-la-nại hân hoan vui sướng, cười thật lớn, thiêu đốt thi hài vua với ngàn xe củi, và dập tắt lửa với hàng ngàn ghè nước. Khi làm lễ quán đảnh tôn Bồ-tát lên ngôi vua, họ hân hoan vui sướng vì được một vị vua trị vì đúng pháp, dân chúng đánh trống khắp nơi ở trong thành, treo cờ xí trang hoàng thành phố, dựng lều, trải dầu lúa và hoa, ngồi ăn uống trong các lều được trang hoàng đẹp đẽ.

Còn Bồ-tát ngồi trên một vương sàng tuyệt đẹp, đặt trên một cái bệ cao, dưới chiếc lọng trắng che trên đầu thật oai phong lẫm liệt. Một người giữ cửa đứng không xa, đang khóc và thở dài. Bồ-tát thấy vậy hỏi: này bạn giữ cửa, cha ta chết, mọi người đều hân hoan vui sướng, chơi đùa ồn ào, còn bạn lại đứng khóc vậy? Cha ta có tử tế với bạn và yêu quý bạn sao? Bồ-tát hỏi xong, đọc bài kệ đầu: chính vua Pingala, làm hại khắp mọi người, nay vua đã chết đi, ai cũng thấy thoải mái, phải chăng vua Hoàng nhãn đã được ngươi thương yêu? Khiến ngươi phải than khóc, hỡi người giữ cửa kia?

Nghe câu nói của Bồ-tát, người giữ cửa ấy nói: tôi khóc không phải vì vua Mahàpingala chết làm tôi buồn. Nay tôi rất được an lạc. Trước kia mỗi khi vua Mahàpingala đi từ lầu xuống hay lên lầu, thường dùng nắm tay đánh tôi tám cái trên đầu, như cái đánh của cây búa thợ rèn. Khi vua đi đến thế giới bên kia, vua sẽ đánh tám cái trên đầu của thần Yàma giữ địa ngục như đã đánh đầu tôi. Dân chúng ở đấy sẽ nói: vua này quá ác đối với chúng tôi, và chúng sẽ gửi vua lên trên này lại. Tôi sợ vua sẽ đến và nắm tay lại đánh trên đầu tôi, nên tôi khóc.

Để nêu rõ ý nghĩa này, anh ta đọc bài kệ thứ hai: tôi không hề thương mến vua có con mắt vàng, tôi chỉ sợ một việc vua sẽ trở lại đây. Vì làm hại thần Chết, nên từ đây vua đi, thần Chết bị vua hại, lại đưa vua trở về.

Bồ-tát nói với anh ta: vua ấy bị đốt với ngàn xe củi, được tưới với trăm ghè nước, và chỗ đất được đào lên xung quanh, chúng sanh đi đến thế giới bên kia, do sức mạnh của nghiệp không thể trở lại với thân trước được. Ngươi chớ sợ. Rồi để an ủi anh ta, Bồ-tát đọc bài kệ: bị ngàn xe củi đốt, bị trăm ghè nước tưới, đất đã bị đào quanh, chớ sợ vua trở lại. Từ đấy trở đi, người giữ cửa được an tâm. Còn Bồ-tát trị vì đúng pháp và trọn đời làm công đức như bố thí rồi đi theo nghiệp của mình.

Câu chuyện vua Mahàpingala dạy một điều rất thực về cách sống. Vua có quyền lực lớn nhất trong nước, muốn làm gì thì làm, muốn đánh ai thì đánh. Nhưng cả đời vua chỉ gieo một thứ: nỗi sợ. Vợ con sợ vua, đại thần sợ vua, dân chúng sợ vua, ngay cả người giữ cửa cũng sợ vua. Đến khi vua chết, không một ai khóc thương vua. Người ta mừng, người ta cười lớn, người ta mở tiệc. Chỉ có một người khóc, mà khóc không phải vì thương vua, mà vì sợ vua trở lại đánh mình thêm một lần nữa.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta không phải là vua, nhưng ai cũng có một chút quyền lực trong tay: quyền của người cha trong nhà, quyền của người sếp trong công sở, quyền của người anh trong gia đình. Dùng quyền ấy như thế nào, sẽ quyết định lúc mình đi rồi, người ta nhớ mình ra sao. Người dùng quyền để giúp đỡ thì lúc đi, người ta thương tiếc. Người dùng quyền để hành hạ thì lúc đi, người ta thở phào. Vua Mahàpingala có ngàn xe củi thiêu xác, có trăm ghè nước dập lửa, nhưng không có một giọt nước mắt thương tiếc nào. Đó mới là cái nghèo thật sự của một đời người.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 240
Nguồn
• Chuyện Vua Mahàpingala (Tiền Thân Mahàpingala, số 240) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 247–249 (kệ điểm tựa tr. 248–249)
Bài liên quanVua chó rừng và tiếng rống sư tửCon chó khôn chờ đúng lúc mới cắn đứt dâyNhạc sĩ Guttila: đàn bảy dây đứt vẫn vang