🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Vua chó rừng và tiếng rống sư tử

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Có những người chỉ học lỏm được một chút bí quyết của người khác, mà đã tưởng mình làm chủ thiên hạ. Họ nghe trộm được một câu thần chú, đọc thuộc được một bài giảng, bắt chước được một chiêu thức, rồi đi khắp nơi khoe khoang. Người ta vây quanh tung hô, họ càng tưởng mình thật sự là vua. Nhưng cái danh vọng vay mượn ấy không bền. Chỉ cần một tiếng rống thật sự vang lên, là cả cái ngai vàng vay mượn ấy sụp đổ.

Ngày xưa, khi ở Trúc Lâm, Đức Phật kể về Đề-bà-đạt-đa. Sau khi vua A-xà-thế tín nhiệm, Đề-bà-đạt-đa được lợi dưỡng và cung kính, nhưng tình cảm ấy không thể duy trì lâu ngày. Một hôm, các Tỷ-kheo trong Chánh pháp đường bắt đầu nói chuyện: thưa các Hiền giả, Đề-bà-đạt-đa đã cố gắng tạo được lợi nhuận và danh vọng, nhưng không thể duy trì chúng lâu ngày! Đức Phật đến và nói: không phải chỉ nay Đề-bà-đạt-đa làm mất các lợi dưỡng danh vọng của mình. Lúc trước kẻ ấy cũng đã làm như vậy. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì xứ Ba-la-nại, Bồ-tát làm cố vấn tế tự cho vua, thông đạt ba tập Vệ-đà và mười tám học nghệ. Bồ-tát biết được thần chú Chiến thắng thế giới. Một hôm, Bồ-tát có ý nghĩ: ta sẽ tụng bài chú này! Rồi ngồi tại góc sân, trên một tảng đá phẳng, Bồ-tát bắt đầu tụng chú. Nghe nói, bài chú ấy không được đọc cho người khác nghe nếu không dùng một nghi lễ đặc biệt. Khi Bồ-tát đang đọc chú, một con chó rừng nằm trong hang nghe bài chú ấy và đã học chú thuộc lòng.

Bồ-tát đọc chú xong, đứng dậy và nói: ta chắc chắn đã học thuộc lòng bài chú này. Con chó rừng từ trong hang đi ra, và kêu to: này Bà-la-môn, bài chú ấy, ta đã thuộc lòng tốt hơn ông rồi! Nói xong, con chó rừng bỏ chạy. Bồ-tát đuổi theo nó một khoảng cách và nói: con chó rừng này sẽ làm điều đại bất hạnh, hãy bắt lấy nó! Con chó rừng chạy trốn vào rừng, tìm được một con chó rừng cái, liền cắn nhẹ vào thân nó. Chó rừng cái hỏi: thưa ngài, có việc gì? Con chó rừng nói: ngươi có biết ta hay không? Con chó rừng cái trả lời: tôi không biết.

Con chó rừng liền đọc bài chú, ra lệnh cho hàng trăm con chó rừng, tất cả voi, ngựa, sư tử, cọp, heo rừng, các con thú và tất cả các loài bốn chân tụ họp lại xung quanh nó, và con chó rừng trở thành vua của chúng tên là Sabbadàtha, và tôn chó rừng cái làm hoàng hậu. Trên lưng hai con voi có con sư tử, và trên con sư tử, vua chó rừng Sabbadàtha ngồi với hoàng hậu. Muôn loài vật đều tôn sùng kính trọng nó. Say mê danh vọng, con chó rừng sinh ra kiêu mạn và nói: ta sẽ lấy thành Ba-la-nại.

Được vây quanh với tất cả loài thú bốn chân, dài đến mười hai dặm, nó đứng không xa và đưa tin cho vua: hãy giao quốc lộ hay giao chiến! Dân chúng Ba-la-nại hốt hoảng lo sợ, đóng các cửa thành và đứng chờ bên trong. Bồ-tát đi đến gần vua và thưa: thưa Đại vương, chớ sợ. Thần chịu trách nhiệm giao chiến với con chó rừng Sabbadàtha. Ngoài thần ra, không một ai khác có thể đánh nó được cả.

Bồ-tát leo lên một tháp canh trên cửa thành và hỏi to: này Sabbadàtha, ngươi làm gì để lấy thành? Ta sẽ ra lệnh cho các con sư tử rống lên làm đại chúng hoảng sợ và ta sẽ lấy thành! Bồ-tát biết được như vậy, bèn từ tháp canh đi xuống bảo đánh trống ra lệnh: toàn dân ở thành Ba-la-nại trong khoảng mười hai dặm hãy lấy bột gạo bịt tai lại. Đại chúng vâng lệnh, bịt tai với bột gạo, cho đến khi họ không thể nghe tiếng của người khác, và họ cũng bịt tai các con mèo và các thú nhà khác.

Rồi Bồ-tát leo lên tháp canh lần thứ hai và gọi to: này Sabbadàtha! Ngươi làm gì để đánh lấy thành? Ta sẽ bảo các con sư tử rống lên, làm đại chúng hoảng sợ đến chết hết và ta sẽ lấy thành. Ngươi không có thể làm cho các con sư tử rống lên được. Các con sư tử thuộc chủng tộc cao quý, với bốn chân vững mạnh, với bờm lông rậm rạp, sư tử sẽ không vâng lệnh một con chó rừng già như ngươi!

Con chó rừng cứng đầu kiêu mạn nói: không chỉ các con sư tử khác, mà ta sẽ làm cho con sư tử hiện ta đang ngồi trên lưng phải rống lên! Ngươi hãy làm cho sư tử rống lên nếu có thể được. Con chó rừng liền lấy chân ra hiệu cho con sư tử mà nó đang ngồi lên lưng: hãy rống lên! Con sư tử liền kề miệng vào trán con voi, rống lên ba lần tiếng rống sư tử không đứt đoạn. Các con voi hoảng sợ làm cho con chó rừng rơi xuống dưới chân, chúng liền lấy chân dẫm lên trên đầu chó rừng và chà nó nát vụn như bột. Như vậy Sabbadàtha bị tiêu diệt. Và các con voi nghe tiếng rống sư tử đã kinh hoàng sợ chết, đạp lên nhau và chết tại chỗ. Trừ các con sư tử, tất cả các con thú còn lại như nai, heo rừng cho đến các con thỏ, con mèo, đều chết tại chỗ. Các con sư tử chạy trốn vào rừng. Suốt mười hai dặm đường được phủ bằng đống thịt thú vật.

Lúc ấy Bồ-tát từ tháp canh đi xuống, cho mở rộng cửa thành, đánh trống và tuyên bố: tất cả mọi người hãy rút bột gạo ra khỏi tai của mình, và những ai muốn ăn thịt hãy đem thịt về. Dân chúng ăn các loại thịt tươi và các thịt còn lại được họ phơi khô và để dành. Tương truyền cách cất giữ thịt khô bắt đầu từ thời ấy.

Khi Đức Phật kể Pháp thoại này xong, Ngài đọc những bài kệ đầy trí tuệ: kiên trì trong kiêu mạn, cho rừng ham hội chúng, làm vua cả đại địa, cả muôn loài có răng. Cũng vậy là người nào được nhiều người vây quanh, tạo nên danh vọng lớn, giống như vua chó rừng, với các loài bốn chân.

Câu chuyện vua chó rừng dạy một điều rất thực về danh vọng vay mượn. Con chó rừng không có sức mạnh thật. Nó chỉ có một bài chú nghe trộm được. Nhờ bài chú ấy, muôn thú vây quanh, tôn nó làm vua. Nhưng cái ngai của nó đặt trên lưng sư tử, đặt trên lưng voi, đặt trên tiếng rống của kẻ khác. Chỉ cần sư tử rống lên một tiếng, là cả đoàn quân của nó tự giẫm đạp lên nhau mà chết. Nó chết không phải vì kẻ thù mạnh, mà vì chính tiếng rống mà nó ra lệnh.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng hay gặp những vua chó rừng như vậy. Có người nổi tiếng nhờ bắt chước người khác, nhờ vay mượn danh tiếng của thầy mình, nhờ đứng trên vai người khác mà khoe khoang. Họ tưởng đám đông vây quanh là của mình. Nhưng đám đông ấy đến vì tiếng rống, không phải vì con chó rừng. Đến khi tiếng rống thật vang lên, đám đông tan đi, chỉ còn lại con chó rừng nằm dưới chân voi.

Cho nên, đừng vội làm vua khi mình chưa có sức mạnh thật. Học lỏm được một bài chú không làm mình thành bậc thầy. Được nhiều người vây quanh không làm mình thành người lớn. Sức mạnh thật là sức mạnh của chính mình, không vay mượn, không đứng trên lưng ai. Còn danh vọng vay mượn thì như vua chó rừng: càng kiêu mạn, càng chết nhanh.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 241
Nguồn
• Chuyện Vua Chó Rừng Sabbadàtha (Tiền Thân Sabbadàtha, số 241) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 250–252 (kệ điểm tựa tr. 252)
Bài liên quanCon chó khôn chờ đúng lúc mới cắn đứt dâyNhạc sĩ Guttila: đàn bảy dây đứt vẫn vangCái thấy nó không muốn: lòng tham không bao giờ biết đủ