🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Đuổi hổ đi, rừng cũng mất theo

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Trong nhà, trong cơ quan, lúc nào cũng có một thứ gì đó làm mình khó chịu. Một người đồng nghiệp khó tính. Một quy định khắt khe. Một con chó dữ giữ cổng. Mình chỉ muốn đuổi nó đi cho yên. Nhưng có khi, chính thứ khó chịu ấy lại là thứ đang bảo vệ mình. Đuổi nó đi rồi, mình mới thấy tai họa kéo đến.

Câu chuyện này do bậc Đạo Sư kể khi ngài trú tại Kỳ Viên về Kokàlika. Các tình tiết của câu chuyện này sẽ được kể trong chương mười ba và Tiền thân Takkàriya số 481. Ở đây, Kokàlika lại nói: ta sẽ đem Sàriputta và Moggallàna theo với ta.

Vì thế, sau khi rời xứ sở của Kokàlika, ông ta đi đến Kỳ Viên, vào đảnh lễ bậc Đạo Sư rồi đi tiếp đến các vị trưởng lão. Ông ta nói: này các hiền giả, dân chúng ở xứ của Kokàlika muốn mời các hiền giả, chúng ta hãy đến đó đi. Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên trả lời: hiền giả hãy đi đi, chúng tôi không đi đâu! Sau lời từ chối này, Kokàlika ra đi một mình.

Các Tỷ-kheo bắt đầu bàn tán chuyện ấy trong Pháp đường: này hiền hữu, Kokàlika không thể sống với Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, và cũng không thể sống mà không có các vị ấy! Ông ta không chịu đựng nỗi sự chung đụng với họ.

Bậc Đạo Sư bước vào và hỏi mọi người đang bàn tán chuyện gì. Họ kể lại cho ngài nghe. Ngài dạy: xưa kia, cũng như bây giờ, Kokàlika không thể sống với Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên, cũng không thể sống mà không có hai vị ấy. Rồi ngài kể một câu chuyện đời xưa.

Ngày xưa, khi Brahmadatta làm vua xứ Ba La Nại, Bồ Tát là một vị thần cây sống trong một khu rừng nhỏ. Không xa trú xứ của ngài bao nhiêu, có một vị thần cây khác sống trong một rừng rậm. Khu rừng rậm này lại là chỗ ở của một con sư tử và con hổ. Vì sợ chúng, không ai dám đến đó gieo trồng hoặc đốn cây, ngay cả dừng chân liếc qua chỗ đó cũng chẳng ai dám. Sư tử và hổ ăn thịt mọi loài. Thịt ăn còn dư, chúng vứt bỏ lại rồi đi. Vì thế, khu rừng đầy cả thịt bốc mùi hư thối.

Vị thần kia điên tiết lên, chẳng kể phải quấy gì nữa. Một hôm, ông đã đến nói với Bồ Tát: thưa hiền giả, cả rừng kia đầy mùi hôi thối vì con sư tử và con hổ kia. Tôi sẽ đuổi chúng đi.

Bồ Tát bảo: này hiền giả, chính hai con thú ấy đã bảo vệ chỗ ở của chúng ta đấy! Một khi chúng bị đuổi đi thì chỗ ở của chúng sẽ bị hoang tàn. Nếu người ta không thấy dấu vết của hổ sư tử thì họ sẽ tới đốt hết rừng, làm tất cả thành một khoảng đất trống để trồng trọt. Xin hiền giả chớ làm thế!

Rồi ngài đọc hai bài kệ đầu: nếu do gần bạn tri âm, bình an có thể bị làm tiêu tan, còn gì cao trọng cho hơn, như tròng con mắt người khôn giữ gìn. Nhưng khi bạn tri âm thực sự làm tăng thêm mức độ bình an, hãy làm đời bạn an khang, hãy thương đời bạn như thương đời mình.

Tuy Bồ Tát đã giảng giải như thế, vị thần cuồng si kia cũng chẳng để tâm. Thế rồi một hôm, ông hiện hình thật khủng khiếp, đuổi sư tử và hổ đi. Chẳng bao lâu, dân chúng không thấy vết chân hai con thú kia nữa. Họ đoán rằng sư tử và hổ có lẽ đã bỏ đi sang rừng khác, và họ chặt đi một phía rừng.

Bấy giờ, vị thần kia mới đến gặp Bồ Tát và nói: ôi thưa hiền giả, tôi đã không theo lời hiền giả mà lại đuổi hai con thú ác kia đi. Bây giờ người ta nhận ra rằng chúng đã ra đi và họ đang đốn hạ cả khu rừng. Chúng ta phải làm gì bây giờ đây?

Thần được trả lời rằng hai con thú ấy đang sống ở một khu rừng kia, phải đến đó mà tìm chúng về. Vị thần kia làm theo như thế. Đứng trước hai con thú, thần kính cẩn chào rồi đọc bài kệ thứ ba: xin quay trở lại rừng già, để rừng khỏi bị san ra đồng bằng. Bạn đi, rìu sẽ hạ rừng. Không rừng, mãi mãi bạn không có nhà!

Hai con thú khước lời thỉnh cầu và bảo: đi đi, chúng tôi không đến đó đâu! Thế là vị thần kia phải trở về một mình. Chỉ sau một vài ngày, dân chúng đã đốn hết rừng, làm thành một đồng ruộng để cày cấy trồng trọt.

Khi kể xong pháp thoại này, bậc Đạo Sư tuyên thuyết Tứ Đế và nhận diện tiền thân: lúc bấy giờ Kokàlika là vị thần cuồng si, còn vị thần trí tuệ kia là ta.

Câu chuyện này nói về một nghịch lý: thứ đáng sợ nhất đôi khi lại là thứ bảo vệ mình tốt nhất. Sư tử và hổ ăn thịt, để lại thịt thối khắp rừng. Mùi hôi ấy thật khó chịu. Vị thần cây chịu không nổi. Nhưng chính vì có sư tử và hổ, không ai dám vào rừng đốn cây. Nỗi sợ của con người dành cho hai con thú ấy chính là bức tường bảo vệ khu rừng.

Đuổi hổ đi, mùi hôi hết. Nhưng rừng cũng hết. Dân chúng vào chặt cây, đốt rừng làm ruộng. Vị thần cây mất nhà. Hai con thú mất nhà. Tất cả cùng mất, chỉ vì một người không chịu nổi mùi hôi.

Trong đời, chúng ta cũng hay đuổi hổ như vậy. Một người vợ hay cằn nhằn, mình muốn ly hôn cho yên. Nhưng chính người vợ ấy là người giữ nếp nhà, lo cho con cái, nhắc mình những điều mình quên. Một người sếp khó tính, mình muốn nghỉ việc. Nhưng chính người sếp ấy là người giữ kỷ luật, giữ cho cả nhóm không rệu rã. Một quy định khắt khe, mình muốn bỏ. Nhưng chính quy định ấy là thứ ngăn mọi người làm bậy.

Kokàlika cũng vậy. Ông không sống nổi với Xá Lợi Phất và Mục Kiền Liên. Hai vị trưởng lão nghiêm khắc, trí tuệ, làm ông khó chịu. Nhưng ông cũng không sống nổi nếu không có hai vị ấy. Vì chính sự hiện diện của hai vị là chỗ dựa cho cả tăng đoàn, trong đó có ông. Ghét thì ghét, mà cần thì vẫn cần.

Bài học ở đây không phải là cứ chịu đựng mọi thứ khó chịu. Mà là trước khi đuổi một thứ gì đi, hãy hỏi: thứ này đang bảo vệ mình khỏi cái gì? Nếu mình đuổi nó đi, cái gì sẽ tràn vào? Sư tử và hổ hôi thối, nhưng chúng ngăn được rìu. Bỏ rìu thì dễ. Mất rừng rồi thì trồng lại mấy chục năm chưa xong.

Có những thứ trong đời, mất đi rồi mới biết quý. Rừng mất rồi, vị thần cây có van xin bao nhiêu, hổ cũng không về. Vậy nên, khi còn, hãy nhìn cho kỹ. Đừng chỉ nhìn cái hôi thối của nó. Hãy nhìn xem nó đang giữ cho mình cái gì.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 272
Nguồn
• Chuyện 272: Chuyện Con Cọp (Tiền Thân Vyaggha) — Kinh Tiểu Bộ, tập 6 [Chuyện Tiền Thân 264–395] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 21–22 (pdf-kinh-tieu-bo-ht-thich-minh-chau-gs-tran-phuong--kinh-tieu-bo-tap-6-chuyen-tien-than-264-395-ht-thich-m.txt)
Bài liên quanCon khỉ chọc rùa và bàn tay bị kẹpCon quạ tham cá và cái giá của tham ănNgười cản đường chưa chắc hại mình, kẻ khen mình chưa chắc thương mình