🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Tiền thân – truyện tiền thân

Vận may không ăn cắp được

Tiền thân – truyện tiền thân · 10 phút đọc

Thấy người khác may mắn, giàu có, được mọi người quý trọng, có người trong lòng nảy ra một ý nghĩ lạ: giá mà lấy được cái may ấy về cho mình. Họ tìm cách học theo, bắt chước, thậm chí rình rập xem cái may của người ta nằm ở đâu để lấy cắp. Nhưng vận may không phải là một món đồ để trong túi, ai nhanh tay thì lấy được. Truyện xưa kể có một người định ăn cắp vận may của Trưởng giả Cấp Cô Độc, và kết cục của ông ta rất đáng để mình suy nghĩ.

Chuyện bắt đầu ở thành Xá-vệ. Trưởng giả Cấp Cô Độc có lúc bị nghèo khó rồi lại trở nên nổi danh. Một vị Bà-la-môn có tài xem dấu hiệu của vận may nghĩ bụng: Cấp Cô Độc bị nghèo rồi lại nổi danh, ta giả bộ thăm hắn rồi lấy cắp vận may của hắn xem sao. Ông ta đến nhà Trưởng giả, được đón tiếp niềm nở. Ông để ý xem vận may của chủ nhà nằm ở đâu. Bấy giờ Trưởng giả có một con gà trống trắng như vỏ sò đã cọ rửa, được giữ trong lồng vàng, và vận may của ông đang nằm trong cái mồng của nó. Vị Bà-la-môn xin con gà, nói rằng mình dạy thần chú cho năm trăm người bạn trẻ, đang bực mình vì một con gà trống cứ gáy không phải lúc, còn gà của ngài gáy đúng giờ giấc.

Trưởng giả cho ngay. Nhưng vừa thốt ra lời cho thì vận may rời khỏi mồng gà, chạy sang nằm trong một viên ngọc gắn ở cái gối. Vị Bà-la-môn thấy thế liền xin luôn viên ngọc. Vừa cho viên ngọc xong, vận may lại rời viên ngọc mà vào nằm trong cái gậy để tự vệ đặt trên gối. Ông ta lại xin thêm chiếc gậy. Chủ nhân bảo: hãy lấy đi rồi ra về. Ngay lúc ấy, vận may lại rời chiếc gậy mà vào nằm trên đầu người vợ chánh của chủ nhân, Phu nhân Punnalakkhanà. Vị Bà-la-môn gian xảo tự nghĩ: đây là thứ không thể nhượng lại, ta đâu có thể xin được. Ông ta đành thú thật: tôi đến nhà ngài chỉ để đánh cắp vận may của ngài, nhưng không thể nào đánh cắp được, vậy thì ngài hãy giữ nó. Nói xong ông ta đứng dậy ra đi. Đức Phật nghe chuyện liền dạy: ngày nay vận may của một người không đi sang người khác, nhưng ngày xưa vận may của những kẻ kém trí lại đi sang kẻ khôn lanh. Rồi Ngài kể chuyện đời xưa.

Ngày xưa, khi vua Brahmadatta trị vì xứ Ba-la-nại, có một người tiều phu làm nghề kiếm củi. Một hôm ông về muộn, không kịp vào thành, phải ngủ đêm tại một ngôi đền, đặt bó củi dưới đầu làm gối. Trên ngọn cây trong đền có mấy con gà trống rừng đang đậu. Đến sáng, con gà đậu trên cao để rơi phân trên lưng con đậu bên dưới. Hai con gây gổ nhau, kêu to. Con ở dưới nói: hễ ai giết ta, đem thịt ta quay trên than mà ăn thì sẽ được một ngàn đồng vào mỗi buổi sáng. Con ở trên đáp: chớ quá phách lối vì một chuyện nhỏ như thế. Hễ ai ăn toàn thịt của ta thì sẽ được làm vua. Nếu ai ăn phần da bên ngoài của ta, người ấy sẽ được làm tể tướng hoặc chánh hoàng hậu. Còn nếu ai lấy xương ta mà gặm thịt thì sẽ được làm quan coi kho báu, hoặc được vua trọng vọng nếu là nhà tu.

Người tiều phu nghe hết mọi sự, đắn đo suy nghĩ: nếu ta được làm vua thì đâu cần một ngàn đồng. Thế rồi ông im lặng trèo lên cây, chộp lấy con gà trống đậu phía trên cao và giết nó đi. Ông nhổ lông gà, rửa sạch rồi giao cho vợ làm món thịt thật ngon với một ít gạo. Hai vợ chồng mang món thịt ra để trên bờ sông Hằng, định tắm xong rồi mới ăn. Vừa lúc ấy, một ngọn gió dâng nước lên, cuốn thịt đi. Món thịt trôi bập bềnh trên sông. Một người dạy voi đang cho voi tắm ở phía dưới trông thấy, sai vớt lên, gói lại, niêm phong và gửi về nhà cho vợ, dặn khi ông trở về thì mở ra cho ông ăn. Còn ông tiều phu cứ chạy rông, từ bụng phun ra cả cát và nước mà ông đã nuốt vào.

Bấy giờ vị giáo sĩ của người dạy voi, vốn có nhãn thông, thấy rõ sự việc. Ông đến nhà người dạy voi, chia thức ăn ra: phần thịt đưa cho người dạy voi, phần da đưa cho vợ ông ấy, phần thịt dính ở xương thì ông lấy cho mình. Ăn xong ông nói: ba ngày nữa, ông sẽ làm vua, hãy cẩn thận mọi việc ông làm. Đúng ngày thứ ba, một ông vua láng giềng đến vây Ba-la-nại. Vua bảo người dạy voi mặc áo vua lên voi ra trận, còn mình giả trang lẫn trong đám quân. Một mũi tên bay tới cắm vào vua, vua chết ngay tại chỗ. Người dạy voi đánh trống tuyên bố ai muốn được tiền hãy tiến lên chiến đấu, đám chiến sĩ giết được vua đối nghịch. Sau tang lễ, các triều thần bàn nhau: khi đức vua còn sống, ngài đã mặc long bào cho người dạy voi, chính người ấy đã chiến đấu và giữ được vương quốc, vậy vương quốc phải được trao cho người ấy. Thế rồi họ tôn ông lên ngôi vua, vợ ông lên làm chánh hậu. Đức Phật đọc kệ: những của cải do mình tạo dựng, chẳng phải nhờ may mắn mà thành. Người hay kẻ dở đều có phần, đúng ra nào phải là phần họ đâu. Của báu thật là công đức mình đã tạo, nó cho mình hình dung, tiếng nói, quyền uy, hạnh phúc, và cả trí tuệ giải thoát.

Chuyện này có hai mặt để ngẫm. Mặt thứ nhất, vận may không ăn cắp được. Ông Bà-la-môn xin được gà, được ngọc, được gậy, mà vận may cứ chạy sang chỗ khác, cuối cùng đậu trên đầu người vợ, là chỗ không thể xin được. Vì vận may của Trưởng giả gắn với đức hạnh và công đức của ông, không gắn với món đồ nào cả. Lấy được món đồ mà không lấy được cái đức đã sinh ra nó thì cũng như không. Mặt thứ hai, kẻ tham thì mất cả chì lẫn chài. Người tiều phu nghe được bí mật của gà trống, tưởng mình sắp làm vua, giết gà, nấu thịt, rồi để nước cuốn mất. Ông chẳng được làm vua, cũng chẳng được một ngàn đồng mỗi sáng, chỉ còn chạy rông ngoài bờ sông mà phun cát với nước. Còn người dạy voi chẳng mưu tính gì, chỉ nhặt được món thịt trôi sông, ăn một bữa cơm, mà ba ngày sau lên ngôi vua. Không phải vì ông may hơn, mà vì phần của ai thì về tay người ấy, theo công đức người ấy đã tạo. Mưu mô không thắng được nhân quả. Muốn có vận may, chỉ có một cách: tạo dựng nó bằng chính việc làm của mình, ngày này qua ngày khác.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 284
Nguồn
• Chuyện 284: Chuyện Vận May (Tiền Thân Siri) — Kinh Tiểu Bộ, tập 6 [Chuyện Tiền Thân 264–395] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 57–61 (pdf-kinh-tieu-bo-ht-thich-minh-chau-gs-tran-phuong--kinh-tieu-bo-tap-6-chuyen-tien-than-264-395-ht-thich-m.txt)
Bài liên quanCàng chà, ngọc càng sáng: lời vu oan không làm bẩn sự thậtĐừng ganh với phần ăn của kẻ sắp bị thịtKiếm tiền bằng mánh khóe hay bằng lòng ngay thẳng?