Có người thèm một món ăn đến mức sắp chết vì thèm. Nghe thì buồn cười, mà trong nhà nào cũng có: vợ bầu thèm món này, con ốm thèm món kia, mẹ già thèm món nọ. Người thương mình thật sẽ tìm cách cho mình được ăn món ấy, dù phải liều cả mạng sống. Chuyện vua quạ kể đúng việc ấy.
Chuyện này được bậc Đạo Sư kể tại Kỳ Viên về việc Trưởng lão Xá-lợi-phất dâng tặng bà Bimbàdevi, mẹ của La-hầu-la, một bữa cơm trộn bơ tươi và cá hồng. Vị Tỷ-kheo-ni bị đau bao tử. Tôn giả La-hầu-la đến thuật chuyện với Trưởng lão. Trưởng lão đến nhà vua, được cúng cơm, cá hồng và bơ tươi. La-hầu-la mang cơm ấy cho mẹ ông. Khi bà dùng xong món ăn ấy thì bệnh dứt ngay. Một hôm, các Tỷ-kheo bắt đầu bàn tán trong Pháp đường: này hiền hữu, Tướng quân Chánh pháp đã làm thỏa lòng vị Tỷ-kheo-ni ấy với món ăn như thế kia. Bậc Đạo Sư bước vào, hỏi các Tỷ-kheo đang bàn tán chuyện gì. Khi được thuật lại, Ngài dạy: này các Tỷ-kheo, đây không phải là lần đầu tiên Xá-lợi-phất đã tặng mẹ của La-hầu-la món bà cần, trước kia, vị ấy cũng đã làm như thế. Rồi Ngài kể một chuyện đời xưa.
Ngày xưa, khi Brahmadatta trị vì xứ Ba-la-nại, Bồ-tát sinh ra là một con quạ, lớn lên trở thành vị lãnh đạo của tám mươi ngàn con quạ, tức là Vua Quạ, tên Supatta hay Hoàng Dực, Cánh vàng. Vợ chánh của vua quạ tên là Suphassà hay Nhu Hòa, vị đại tướng là Sumukho, Mỹ Chủy, Mỏ đẹp. Vua quạ sống với đàn tám mươi ngàn con gần Ba-la-nại. Một hôm, vua quạ và vợ đi kiếm ăn bay qua bếp của nhà vua. Người đầu bếp của vua vừa làm xong một số đĩa thức ăn gồm đủ các loại cá. Ông chưa đậy các đĩa vì muốn để như thế một lát cho nguội. Ô hoàng hậu ngửi thấy mùi thơm của thức ăn và khao khát được một miếng. Nhưng hôm đó nàng chẳng nói gì.
Thế nhưng đến ngày hôm sau, khi vua quạ đến rủ vợ đi ăn thì nàng bảo: hãy đi một mình, thiếp đang quá thèm muốn một thứ. Thứ gì vậy. Thiếp muốn ăn một ít đồ ăn của nhà vua và vì không thể có được nên thiếp sắp chết đây. Vua quạ ngồi xuống và suy nghĩ. Mỹ Chủy đến gần vua và hỏi xem vua đang buồn về việc gì. Vua quạ kể lại sự việc. Ồ, sẽ được ngay mà, quạ tướng quân bảo thế, rồi nói thêm để cả hai được yên tâm: hôm nay các ngài cứ ở đây, thần sẽ đi kiếm đồ ăn về. Thế rồi, quạ tướng quân họp đàn quạ lại và kể lại mọi việc cho chúng. Nào chúng ta hãy đi lấy thứ ấy. Rồi tất cả cùng bay đến Ba-la-nại. Quạ tướng quân cắt đặt từng nhóm quạ đậu đó đây gần nhà bếp để trông chừng, còn nó cùng với tám tên giỏi nhất, ngồi trên mái bếp.
Trong khi chờ thức ăn của vua được dọn ra, nó ra lệnh cho chúng: khi người kia mang thức ăn đi, ta sẽ làm cho ông ta để rơi các cái đĩa xuống. Một khi đã làm như thế là xem như đời ta tàn rồi. Vậy thì bốn đứa trong bọn phải mổ và ngậm cơm đầy miệng, còn bốn đứa kia ngậm cá rồi bay về dâng cho vua và hoàng hậu của ta ăn. Người đầu bếp bấy giờ đã làm xong nhiều thức ăn cao lương móc vào đòn gánh và đem tới phòng của vua. Khi ông băng qua sân, quạ tướng bay đâm vào ngực ông, mổ vào chóp mũi và khóa chặt hai hàm của ông ta. Nhà vua đang đi dạo ở tầng trên, nhìn ra cửa sổ trông thấy con quạ đang làm như thế, liền gọi người đầu bếp: này, thả mấy cái đĩa xuống và bắt lấy con quạ. Người kia liền thả đĩa xuống rồi nắm chặt con quạ. Thế là các quạ kia tha hồ ăn, rồi mổ lấy phần còn lại như đã được dặn dò và mang đi. Tám con quạ giỏi nhất kia mang đồ về cho quạ vua và hoàng hậu. Thế là cơn thèm khát của Nhu Hòa lắng xuống.
Người hầu đem con quạ đến trình vua. Này quạ, vua bảo, ngươi đã làm vỡ mũi người hầu của ta. Ngươi đã liều lĩnh ném đi cả cuộc sống của ngươi. Điều gì khiến ngươi đã làm như thế. Quạ trả lời: tâu Đại vương, vua của tôi sống gần Ba-la-nại, tôi là chánh tướng quân của ngài. Vợ ngài tên Nhu Hòa quá khao khát muốn nếm thử đồ ăn của Đại vương. Vua của tôi nói cho tôi biết bà ấy đang thèm muốn thứ gì và liền đó tôi quyết hy sinh đời mình. Giờ đây, tôi đã gởi thức ăn về cho hoàng hậu rồi, nguyện ước của tôi đã trọn. Nghe thế, vua liền nói: ta đây đã ban danh vọng lớn lao cho lắm người, nhưng không thể khiến họ thân thiết được. Ngay cả việc ban các tặng vật như toàn thể một ngôi làng đi nữa, ta cũng chẳng tìm thấy một kẻ dám hy sinh mạng sống cho ta. Thế mà con vật này, vốn chỉ là một con quạ, lại hy sinh đời mình cho vua của nó.
Rất đẹp lòng vì các tình nết tốt của quạ, vua tặng nó một cái lọng trắng để tỏ lòng sùng ái trân trọng. Nhà vua cho mời Hoàng Dực tới, nghe các lời giáo huấn của vua quạ rồi gửi cho vợ chồng vua quạ thức ăn của chính ngài, còn về phần bọn quạ kia thì mỗi ngày ngài đều sai nấu thực nhiều cơm để cho chúng. Chính ngài đi theo lời giáo huấn của vị Bồ-tát, che chở mọi loài sinh vật và hành thiện. Những lời giáo huấn của quạ Hoàng Dực được ghi nhớ suốt bảy trăm năm. Khi kể xong Pháp thoại này, bậc Đạo Sư nhận diện Tiền thân: lúc bấy giờ, vua là Ànanda, tướng quạ là Xá-lợi-phất, còn vua quạ Supatta chính là Ta.
Sumukho không phải liều mạng vì miếng ăn, mà vì lời hứa với vua và vì cơn thèm của hoàng hậu. Một miếng cơm của vua, với người khác chỉ là miếng cơm, với hoàng hậu quạ là thứ giữ mạng sống. Người tướng quân hiểu điều ấy nên dám đánh đổi mạng mình. Vua người cũng hiểu điều ấy nên không giết quạ mà tặng lọng trắng. Kẻ dám hy sinh cho người khác thì người khác cũng dám hy sinh cho kẻ ấy. Vua cho quạ ăn mỗi ngày, quạ dạy vua che chở mọi loài. Một bữa cơm đổi lấy bảy trăm năm lời dạy còn nhớ. Trong khung chuyện, Xá-lợi-phất cũng làm đúng việc ấy: ông chỉ đi xin một bữa cơm trộn bơ tươi và cá hồng, đúng món bà cần, đúng lúc bà bệnh. Cho đúng thứ người ta cần, đúng lúc người ta cần, thì một bữa cơm cũng thành một bài pháp.
Đời thường cũng vậy. Có người thèm một món ăn, mình cười cho là chuyện nhỏ. Nhưng với người đang bệnh, đang mang thai, đang buồn, món ăn ấy là cả một niềm an ủi. Đi tìm món ăn cho người mình thương, dù phải khó nhọc, dù phải liều, không phải là chuyện nhỏ. Thương ai thì lo cho cái người ấy đang thèm, đang cần, ngay lúc ấy, đừng đợi đến mai. Và khi mình đã lo cho người khác bằng cả tấm lòng, người khác cũng sẽ lo lại cho mình bằng cả tấm lòng. Vua quạ cho tướng quân một lời hứa, tướng quân cho vua quạ một mạng sống, vua người cho cả bầy quạ cơm ăn mỗi ngày. Lòng tốt đi một vòng rồi quay về, lớn hơn lúc nó ra đi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư