🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Bốn tiếng kêu từ địa ngục và lễ tế sinh linh bị ngăn lại

Truyện Tiền Thân · 9 phút đọc

Có những lúc người ta sợ đến mức làm liều. Sợ bệnh, sợ xui, sợ tai họa ập xuống nhà mình. Sợ quá, người ta nghe ai mách gì cũng làm theo, kể cả những việc ác. Giết một con vật để cầu an. Đốt vàng mã cho yên tâm. Miễn sao lòng mình hết run.

Ngày xưa, vua Ba-tư-nặc cũng rơi vào cơn sợ như thế. Một đêm, đang ngủ trong cung, vua bỗng nghe bốn tiếng kêu lớn, thảm thiết, từ đâu vọng lại. Vua ngồi bật dậy, toát mồ hôi, thức trắng đến sáng. Sáng ra, các thầy Bà-la-môn vào vấn an. Vua kể lại chuyện đêm qua. Họ nghe xong liền nghiêm mặt: đó là điềm rất xấu. Vương quốc, tài sản, tính mạng của vua đều đang bị đe dọa. Muốn xua tan điềm xấu, chỉ có một cách: làm lễ tế tứ sinh, giết đủ bốn loại sinh linh để cúng.

Vua tin ngay. Vua ra lệnh bắt mỗi thứ bốn con: người, bò, ngựa, voi, xuống đến chim cút và các loài chim khác. Các thầy Bà-la-môn đào hố tế lễ, trói các con vật khốn khổ vào cọc. Họ còn bắt dư ra nhiều, vì nghĩ lễ càng lớn thì mình càng được ăn ngon, hưởng nhiều lợi lộc.

Hoàng hậu Mallikā nghe chuyện, đến hỏi vua vì sao các thầy Bà-la-môn vui mừng đến thế. Vua gắt: bà có biết gì đâu, ta đang khổ sở vì những tiếng kêu kia, còn họ thì bảo tế lễ sẽ làm cho lòng ta an bình. Hoàng hậu bình tĩnh hỏi: thế ngài đã hỏi ý kiến vị Bà-la-môn trưởng ở thiên giới về nguồn gốc của những tiếng kêu này chưa? Vua ngạc nhiên: ai là Bà-la-môn trưởng ở thiên giới? Hoàng hậu đáp: đó là đức Phật.

Vua nghe theo. Sau bữa ăn sáng, vua lên xe đến tinh xá Kỳ Viên, đảnh lễ đức Phật và hỏi: bạch Thế Tôn, trẫm nghe bốn tiếng kêu trong đêm, các thầy Bà-la-môn bảo phải tế lễ tứ sinh thì tâm mới an. Sự việc ấy khiến điều gì xảy ra cho trẫm? Đức Phật dạy: chẳng xảy ra điều gì cả. Một số sinh linh ở địa ngục vì phải chịu đựng thống khổ nên kêu lớn lên. Những tiếng ấy không phải riêng ngài nghe đâu. Các vị vua ngày xưa cũng đã nghe như thế, cũng hỏi các Bà-la-môn, cũng suýt tổ chức tế lễ, nhưng rồi được các bậc trí giả chỉ bảo nên đã thả hết đám vật hy sinh đáng thương kia ra.

Rồi theo lời thỉnh cầu của vua, đức Phật kể một chuyện đời xưa.

Ngày xưa, khi vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, có bốn người vì buông mình theo tham ái dục lạc mà sau khi chết phải tái sinh vào địa ngục Bốn Nồi Sắt. Họ chịu đau đớn sáu ngàn năm. Đến khi trồi được lên cao, trông thấy miệng nồi, họ tự nghĩ: biết đến bao giờ chúng ta mới thoát khỏi cảnh khổ này? Thế rồi cả bốn người lần lượt phát lên một tiếng kêu lớn, như muốn thốt ra một câu ăn năn mà không nói trọn được.

Đêm ấy, vua Brahmadatta cũng nghe bốn tiếng kêu ấy và cũng sợ hãi như vua Ba-tư-nặc. Các thầy Bà-la-môn cũng đoan chắc đó là điềm hung và cũng xúi vua tế lễ tứ sinh. Một hố tế lễ được đào, bao nhiêu sinh linh bị mang đến trói vào cọc.

Bấy giờ, Bồ-tát sinh ra trong một gia đình Bà-la-môn, đã xuất gia tu hành, chứng được thiên nhãn. Do lòng từ thúc đẩy, ngài quan sát thế giới và thấy sự việc xảy ra. Ngài nghĩ: ta phải đến để lo an toàn cho các sinh linh này. Nhờ thần lực, ngài bay lên không, hạ xuống vườn cây của vua, ngồi trên phiến đá, trông như một tượng vàng.

Người đệ tử trưởng của vị giáo sĩ đến gặp ngài và hỏi: trong kinh Vệ-đà chẳng phải viết rằng không có hạnh phúc cho những ai sát sinh đấy sao? Giáo sĩ gạt đi: ngươi cứ mang phẩm vật của vua lại đây, chúng ta sẽ có lắm thứ ngon để ăn. Chàng trai tự nghĩ: ta sẽ không dự phần vào việc này đâu. Anh vào vườn cây, gặp Bồ-tát và kể hết sự tình, rồi xin ngài giải thích nguồn gốc của những tiếng kêu kia để cứu số đông sinh mạng đáng thương khỏi nanh vuốt của tử thần.

Bồ-tát nói: này anh bạn trẻ, vua chẳng biết ta, ta cũng chẳng biết vua, nhưng chính ta đây biết được nguồn gốc của tiếng kêu la ấy. Nếu vua đến đây hỏi ta nguyên do, ta sẽ giải quyết mối nghi cho ngài. Chàng trai liền đưa vua đến gặp Bồ-tát. Vua đảnh lễ, ngồi xuống một bên và hỏi có thật ngài biết nguồn gốc của các tiếng kêu ấy không. Bồ-tát đáp: tâu Đại vương, thật thế.

Bồ-tát giảng cho vua nghe tính chất của những tiếng kêu: đó là tiếng kêu đau khổ của những chúng sinh đang chịu quả báo trong địa ngục, chẳng liên quan gì đến vận mệnh của vua. Giết thêm sinh linh không xua được điềm xấu, chỉ chồng thêm nghiệp xấu. Vua nghe xong liền thả hết các vật hy sinh, bãi bỏ lễ tế. Bồ-tát cứu bao nhiêu sinh vật khốn nạn kia, ở lại đó ít ngày rồi quay về chốn cũ, không ngừng tu tập thiền định, sau được sinh vào cõi Phạm thiên.

Khi kể xong, đức Phật nhận diện tiền thân: Xá-lợi-phất bấy giờ là người tu sĩ trẻ tuổi, còn Ta là vị ẩn sĩ kia.

Ngẫm lại, câu chuyện này nói thẳng vào một thói quen rất đời của chúng ta. Khi sợ hãi, ta dễ tin vào những lời giải thích đáng sợ, rồi làm những việc ác để đổi lấy cảm giác an toàn. Người ta giết con vật để cầu an, nhưng con vật chết thì lòng mình có an thật không? Hay chỉ là tạm quên đi nỗi sợ, rồi sợ lại quay về, lại phải giết thêm?

Đức Phật dạy một nguyên tắc rất giản dị: muốn biết việc gì là đúng, hãy hỏi cho ra nguồn gốc của nó. Tiếng kêu kia từ đâu mà có? Nó có hại gì đến mình không? Khi đã hiểu rõ, ta sẽ thấy không cần phải giết ai để mua lấy bình an. Bình an không mua được bằng máu của kẻ khác. Bình an có được khi ta dừng tay lại, không tạo thêm khổ đau cho ai nữa.

Trong đời sống hôm nay, ta không còn đào hố tế lễ. Nhưng ta vẫn có những lễ tế của riêng mình: đổ lỗi cho người khác để mình yên thân, hại người khác để mình được lợi, rồi tự nhủ đó là cách duy nhất. Câu chuyện bốn tiếng kêu nhắc ta: mỗi khi sợ hãi xúi ta làm điều ác, hãy dừng lại một chút, hỏi cho rõ ngọn ngành. Có khi chỉ cần một người trí nói đúng một câu, bao nhiêu sinh mạng đã được cứu, và chính lòng mình cũng được cứu khỏi một việc mà sau này ta sẽ hối hận suốt đời.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 314
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021), Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Chương IV Bốn Kệ, truyện số 314 Chuyện Nồi Đồng (Lohakumbhī-jātaka), trang 717–722
Bài liên quanXin thịt bằng lời hay: bốn anh em và người thợ sănCon thỏ và hình thỏ trên mặt trăngĐừng khóc người chết như thể mình không chết