🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Đạo lý kham nhẫn: nhẫn không nằm ở tay chân

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Đức Phật từng kể một chuyện về đức kham nhẫn cho một vị Tỷ-kheo nóng giận. Ngài bảo vị ấy: ông đã chấp trì giới luật theo giáo pháp của đức Phật, người chẳng hề biết nóng giận là gì, thế mà sao ông lại tỏ ra nóng giận? Các trí giả ngày xưa nghĩ rằng họ phải chịu trăm ngàn đau đớn, bị chặt chân tay, bị cắt tai, xẻo mũi vẫn không hề tỏ ra nóng giận người khác. Rồi Ngài kể một chuyện đời xưa.

Ngày xưa, khi vua Kalābu trị vì Ba-la-nại, Bồ-tát sanh ra trong một gia đình Bà-la-môn, thừa hưởng gia tài tám trăm triệu đồng. Bấy giờ, ngài là một thiếu niên tên Kundakakumāra. Khi lớn lên, ngài thành tựu mọi kiến thức về các ngành khoa học tại Takkasilā và sau đó trở thành một gia trưởng. Khi cha mẹ mất đi, ngài nhìn đống tiền bạc và tự nghĩ: những người thân của ta đã tích nên tài sản này rồi lại ra đi mà chẳng mang theo được. Giờ đây, ta lại sở hữu tài sản này và lại đến lượt ta ra đi.

Thế rồi, ngài cẩn thận chọn những người có đức, xứng đáng bố thí và cho họ hết tất cả tài sản, rồi ngài vào vùng Tuyết sơn tu khổ hạnh. Ngài trú ở đó một thời gian lâu, sống bằng trái cây rừng. Sau đó, ngài xuống các nơi có người ở để kiếm muối và giấm, và đi lần đến Ba-la-nại; tại đó, ngài trú trong vườn cây của vua. Ngày hôm sau, ngài đi khất thực trong thành phố và đến cửa nhà quan đại tướng. Vị quan này rất bằng lòng trước phong thái đặc biệt của vị ẩn sĩ, liền mời ngài vào nhà, dâng ngài các thức ăn dành riêng cho chính ông. Sau đó, ông đưa ngài trở lại trú xứ của ngài trong vườn cây của vua.

Một hôm, vua Kalābu bị khích động vì rượu mạnh, đến vườn cây với đầy đủ mọi nghi trượng xa hoa, bao quanh ông là một đám vũ công. Ông cho đặt vương sàng tại đó và nằm gối đầu trên đùi một ái phi trong khi các nghệ nữ thiện xảo về đàn sáo nhảy múa trình diễn. Cả một khung cảnh thật là tráng lệ chẳng khác cảnh của Thiên chủ Đế-thích, vua cõi trời. Rồi nhà vua ngủ thiếp đi. Các phụ nữ kia thấy vua đã ngủ, liền bỏ đi lang thang trong vườn, đến chỗ Bồ-tát ngồi và xin ngài thuyết giảng đạo lý.

Bồ-tát thuyết giảng cho họ nghe. Trong khi ấy, vua tỉnh giấc, không thấy các vũ nữ đâu, liền đi tìm và bắt gặp họ đang ngồi nghe vị ẩn sĩ thuyết pháp. Vua nổi giận, hỏi vị ẩn sĩ thuyết giảng đạo lý gì. Ngài đáp: tâu Chúa thượng, đức kham nhẫn. Vua hỏi: kham nhẫn là thế nào? Ngài đáp: là không nổi giận với người khác dù bị làm hại. Vua nổi giận càng thêm, hỏi: ngươi nói nhẫn, vậy nhẫn của ngươi ở đâu? Ngài đáp: ở trong tâm tôi.

Vua liền ra lệnh cho viên quan hành hình: hãy cắt đứt hai bàn tay của tên thầy tu giả hiệu ấy đi! Người kia xách rìu, đặt tội nhân vào bên trong vành tử tội rồi chặt đứt cả hai bàn tay Bồ-tát. Vua lại nói: chặt hai bàn chân luôn! Thế là hai bàn chân của ngài cũng bị chặt đứt. Máu vọt từ đầu các bàn tay chân như nước tuôn từ một cái bình thủng. Vua lại hỏi ngài thuyết giảng đạo lý gì. Ngài đáp: tâu Chúa thượng, đức kham nhẫn. Tâu Đại vương, ngài tưởng rằng đức kham nhẫn của tôi nằm tại các đầu bàn tay, bàn chân? Thực không phải ở đó đâu, nó nằm ở nơi khác nữa kìa.

Vua nói: hãy xẻo mũi và tai nó đi! Viên quan hành hình làm theo như thế. Toàn thân Bồ-tát bấy giờ nhuốm đầy máu. Vua lại hỏi đến đạo lý của ngài. Vị ẩn sĩ nói: ngài chớ tưởng rằng đức kham nhẫn của tôi nằm ở chóp mũi và chóp tai của tôi, đức kham nhẫn của tôi nằm sâu trong tim tôi kia. Vua nói: tên thầy tu giả mạo kia, nằm xuống đi rồi hãy ca ngợi đức kham nhẫn của ngươi. Nói thế xong, vua giẫm lên ngực, chỗ phía trái tim của Bồ-tát rồi bỏ đi.

Khi vua đã đi rồi, vị đại tướng kia đến lau chùi máu trên thân thể của Bồ-tát, băng bó các đầu bàn tay, bàn chân, tai, mũi ngài và nhẹ nhàng đặt ngài ngồi vào một chỗ, đảnh lễ ngài rồi ngồi xuống một bên. Ông bảo: kính thưa Tôn giả, nếu ngài có giận hờn kẻ gây tội ác với ngài thì xin ngài hãy giận hờn đức vua, chớ đừng có giận hờn một ai khác! Ông yêu cầu Bồ-tát qua bài kệ: kẻ nào xẻo mũi, cắt tai, cùng là chặt đứt của ngài tay chân, xin hờn kẻ ấy riêng phần, tâm hồn oanh liệt, xin đừng hờn chung!

Bồ-tát nghe thế liền đọc bài kệ: mong vua vẫn được mạng trường, tay hung hủy hoại chẳng thương thân này, nhưng lòng thanh tịnh, ta đây, chẳng hề căm giận kẻ gây ác nào! Khi vua rời khỏi vườn cây và ngay lúc ông vừa ra khỏi tầm nhìn của Bồ-tát, vùng đất kiên cố bỗng nứt ra làm hai, lửa từ ngục A-tỳ vọt lên ập tới vua, trùm cả người ông như chiếc long bào. Như vậy, vua chìm trong đất ngay chỗ cổng vườn cây và bị tống hẳn vào địa ngục A-tỳ. Bồ-tát cũng chết vào cùng ngày ấy.

Câu chuyện này là bài học mạnh nhất trong các truyện tiền thân về đức nhẫn. Nhẫn ở đây không phải là nhẫn vì sợ, cũng không phải là nhẫn vì không làm gì được. Vị ẩn sĩ không hề van xin, không hề kêu khóc. Ngài bình tĩnh trả lời từng câu hỏi của vua, dù tay chân mình đang bị chặt đứt. Mỗi lần vua hỏi nhẫn ở đâu, ngài đáp: không phải ở tay chân, không phải ở mũi tai, mà ở trong tim tôi. Nghĩa là: anh có thể hủy hoại thân tôi, nhưng anh không chạm được vào tâm tôi. Cái nhẫn thật nằm ở chỗ ấy.

Nhưng câu chuyện cũng không nói rằng làm ác thì không sao. Vua vừa ra khỏi vườn, đất nứt ra, lửa địa ngục vọt lên, vua chìm xuống ngay tại chỗ. Ác nghiệp có quả của nó, không cần ai trả thù. Người nhẫn không trả thù, vì họ biết nhân quả tự nó sẽ làm việc của nó. Họ giữ tâm mình thanh tịnh, còn kẻ ác thì tự chuốc lấy quả báo của mình.

Ngày nay, chúng ta khó mà gặp chuyện bị chặt tay chân như vị ẩn sĩ. Nhưng chúng ta gặp những chuyện nhỏ hơn mỗi ngày: bị mắng, bị nói xấu, bị chơi xấu trong công việc, bị người thân làm tổn thương. Những lúc ấy, xin hãy nhớ câu trả lời của vị ẩn sĩ: nhẫn của tôi nằm sâu trong tim tôi. Người ta có thể lấy đi tiền bạc, danh dự, thậm chí sức khỏe của mình, nhưng không ai lấy được sự bình yên trong tâm mình, trừ khi mình tự trao nó cho họ bằng cơn giận của chính mình. Giữ được tâm không giận, đó mới là kham nhẫn thật.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 313
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021), Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Chương IV Bốn Kệ, truyện số 313 Chuyện Đạo Lý Kham Nhẫn (Khantivādi-jātaka), trang 713–717
Bài liên quanHai anh em nai: một người biết chờ, một người vội vàngUống nước bằng cọng lau: cách thắng không cần đánh nhauTriệu phú tám trăm triệu thèm một cái bánh chiên