🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Ông vua cứ kêu mãi một tiếng cỏ

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có những nỗi buồn không lớn, nhưng nó cứ bám lấy ta mãi không buông. Mất một món đồ, mất một số tiền, mất một cơ hội. Chuyện đã qua rồi, nhưng miệng ta cứ lẩm bẩm mãi về nó. Đi đâu cũng nhắc. Gặp ai cũng kể. Đêm nằm cũng nghĩ. Nỗi buồn nhỏ ấy, nếu không biết buông, sẽ ăn mòn cả cuộc đời ta.

Chuyện xưa kể rằng, có một ông vua xứ Ba-la-nại mang quân đi đánh vua xứ Kosala. Vua thắng trận, bắt vua Kosala làm tù nhân, gom hết tài sản quý giá mang về. Vua bỏ đầy các vật quý giá ấy trong các bình bằng sắt, rồi đem chôn trong ngự viên. Nhưng vua đâu biết rằng, trong số những người đến trú trong vườn của mình, có một người là vương tử Chatta, con trai của vua Kosala.

Vương tử Chatta đã giả trang thoát đi sau khi nước mất. Chàng đến Takkasilã học hết ba bộ Vệ-đà và mười tám ngành văn học nghệ thuật, rồi trở thành người lãnh đạo của năm trăm ẩn sĩ. Chàng đưa các ẩn sĩ đến Ba-la-nại, được vua mời vào cung dùng cơm. Nhờ học rộng, chàng đáp được hết mọi câu hỏi của vua, chiếm được lòng vua.

Nhưng Chatta biết thần chú tìm ra kho tàng được chôn giấu. Chàng đọc thần chú, kiếm tìm khắp nơi, và khám phá ra của cải của cha mình được chôn trong vườn cây. Chàng nghĩ: với tiền bạc ấy, chàng có thể khôi phục vương quốc của mình. Đêm đến, chàng đào các bình chứa tiền bạc lên, bỏ tiền vào các bao da, lấy cỏ đựng đầy các bình kia, rồi cùng năm trăm đạo hữu mang tiền chạy về Xá-vệ. Chàng bắt hết các quan chức của vua, khôi phục lại vương quốc của chàng.

Vua xứ Ba-la-nại nghe trình: các nhà tu khổ hạnh đã lấy kho tàng trong vườn của ngài và chạy đi rồi. Vua vào vườn, mở các bình ra, chỉ thấy toàn cỏ. Vì mất kho báu, vua ngập tràn sầu muộn. Vua vào thành phố, vừa lang thang khắp nơi vừa thì thầm: Cỏ, cỏ. Chẳng ai có thể làm vơi nỗi sầu muộn của vua được.

Bấy giờ, Bồ-tát là quan đại thần và là cố vấn của vua. Ngài tự nghĩ: vua đang gặp lúc quá khổ. Ngài cứ lang thang đây đó và nói nhảm mãi. Ngoài ta ra, không ai đủ sức để xua nỗi sầu muộn của ngài được. Ta sẽ giải thoát cho ngài khỏi cơn đau khổ.

Một hôm, Bồ-tát ngồi im lặng cùng với vua. Khi vua bắt đầu nói nhảm, ngài đọc bài kệ đầu: "Cỏ" vẫn là tiếng ngài kêu mãi, kẻ nào giành cỏ ấy của ngài? Ngài cần chi với cỏ vậy, tại sao ngài cứ lời này thốt ra? Vua nghe vậy, trả lời bằng bài kệ thứ hai: Chính đạo sĩ Chatta nổi tiếng, như thế này câu chuyện xảy ra, nó đem cỏ thế vàng ta, ta đây trách cứ riêng nhà nó thôi.

Bồ-tát đọc bài kệ thứ ba: Bọn tinh ma vẫn noi đường lối, cho ít thôi, nhưng đổi lấy nhiều. Của riêng phần nó mang theo, cỏ kia để lại, há điều khôn ngoan? Nghĩa là: Chatta lấy lại của của nhà nó, chỉ để cỏ lại cho vua. Có gì mà phải sầu muộn đến thế. Vua nghe vậy, đọc bài kệ thứ tư, trách cứ Chatta. Nhưng khi vua nói ra được nỗi lòng, nghe được lời khuyên của Bồ-tát, vua thoát khỏi cơn sầu muộn, và từ đó trị vì vương quốc của mình rất công chính.

Câu chuyện này nói về một điều rất thật: của cải mất đi thì tiếc, nhưng tiếc mãi thì chỉ khổ mình. Ông vua mất kho báu, mà kho báu ấy vốn là của cải cướp được từ nước khác. Chatta lấy lại của của cha mình, có gì là sai. Nhưng vua không thấy được điều ấy. Vua chỉ thấy mình mất. Mất rồi thì cứ kêu mãi một tiếng cỏ, như người mất trí.

Trong đời ta cũng vậy. Có người mất một món tiền, cứ nhắc mãi năm này qua năm khác. Có người bị lừa một lần, cứ kể mãi cho ai cũng nghe. Có người mất một cơ hội, cứ tiếc mãi đến già. Nỗi tiếc ấy không làm của cải quay lại. Nó chỉ làm cho lòng ta ngày càng nặng, ngày càng tối.

Người hiền trí trong truyện không mắng vua, không chê vua dại. Ngài chỉ hỏi một câu đúng lúc: ngài cần chi với cỏ vậy? Tại sao ngài cứ lời này thốt ra? Một câu hỏi nhẹ nhàng, nhưng đủ để vua tỉnh ra. Đôi khi, ta không cần ai giảng đạo dài dòng. Ta chỉ cần một người hỏi đúng một câu, để ta tự thấy mình đang bám vào cái gì.

Và cũng như ông vua kia, khi ta nói ra được nỗi lòng, khi ta nghe được lời khuyên phải lúc, nỗi sầu sẽ nhẹ đi. Không phải vì của cải quay lại. Mà vì ta đã hiểu: của đã mất thì thôi. Người khôn ngoan không sống mãi với cái bình đầy cỏ. Người khôn ngoan quay về trị vì vương quốc của mình cho công chính. Vương quốc ấy, chính là cuộc đời còn lại của ta.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 336
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021), Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Chương IV Bốn Kệ, truyện số 336 Chuyện Vương Tử Chatta Vĩ Đại (Brahāchatta-jātaka), trang 771–773
Bài liên quanĐến nhà người ta lúc chưa tới giờBốn bài kệ cứu một ông vuaCon quạ mất ngôi khi con công đến