🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Một sợi tóc bạc khiến vua bỏ ngôi báu

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Có một buổi sáng, một người đàn ông ngoài năm mươi tuổi soi gương cạo râu, bỗng thấy một sợi tóc bạc lấp ló giữa đám tóc đen. Ông nhổ nó đi, rồi cười với vợ: già rồi. Vợ ông cũng cười. Nhưng đêm đó, ông nằm mãi không ngủ được. Không phải vì một sợi tóc. Mà vì lần đầu tiên ông thấy rõ một điều: mình đã đi được nửa đường đời rồi. Thời gian không còn là thứ xa xôi nữa. Nó đang ở ngay trên đầu mình.

Trong Kinh Tiểu Bộ, có một câu chuyện kể về một vị vua cũng nhìn thấy một sợi tóc bạc, và sợi tóc ấy đã làm thay đổi cả cuộc đời ông. Đó là chuyện vua Makhàdeva, nước Vidaha, thành Mithilà.

Vua Makhàdeva là một vị Pháp vương, trị vì đúng pháp, sống trong giàu sang đã tám mươi bốn ngàn năm. Một hôm, vua gọi người cắt tóc đến và dặn: khi nào khanh thấy tóc bạc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết. Người cắt tóc vâng lời. Sau một thời gian dài, một hôm chải tóc cho vua, ông thấy giữa đám tóc đen nhánh có một sợi tóc bạc. Ông liền báo với vua. Vua bảo: hãy nhổ sợi tóc ấy và đặt nó lên tay ta.

Người cắt tóc lấy cái nhíp bằng vàng, nhổ sợi tóc bạc, đặt lên bàn tay vua. Lúc ấy, nhà vua vẫn còn tám mươi bốn ngàn năm nữa để sống. Vậy mà thấy sợi tóc bạc, ngài cảm thấy xúc động mạnh, như thần chết đã đến đứng gần đó, như bị nhốt vào trong một ngôi nhà lá đang bốc cháy. Ngài tự nhủ: này Makhàdeva ngu si ơi, tóc bạc đã mọc lên, nhưng ngươi vẫn chưa trừ được những phiền não trong lòng. Ngươi còn chờ gì nữa?

Ngay hôm đó, vua cho người cắt tóc hưởng lợi tức của một làng trị giá một trăm ngàn đồng, rồi cho gọi người con trai đầu đến và nói: này con thân, trên đầu ta, tóc bạc đã hiện ra. Ta nay đã già rồi. Các dục vọng của con người, ta đã hưởng thụ đầy đủ. Nay ta muốn tìm cầu các dục lạc ở thiên giới. Nay là thời ta phải ra đi. Con hãy trị vì vương quốc này. Sau khi xuất gia, ta sẽ ở trong Rừng xoài của Makhàdeva và sống theo pháp Sa-môn.

Các đại thần nghe tin vua muốn xuất gia, liền đến hỏi vì sao. Vua cầm sợi tóc bạc trong tay và nói một bài kệ. Xin nói lại bằng lời thường: những sợi tóc bạc trên đầu ta đã đến, cướp đi tuổi xanh của ta. Các thiên sứ đã đến rồi. Đây là lúc ta phải ra đi. Nói xong, ngay trong ngày ấy, nhà vua từ bỏ vương quốc, xuất gia làm ẩn sĩ trong Rừng xoài Makhàdeva. Ngài tu tập bốn tâm rộng lớn là từ, bi, hỷ, xả, an trú thiền không gián đoạn suốt tám mươi bốn ngàn năm. Khi mệnh chung, ngài sanh lên Phạm thiên giới. Sau đó, ngài lại sanh ở Mithilà làm vua tên Nimi, rồi cũng xuất gia ở Rừng Xoài ấy, tu tập như trước, và lại sanh lên Phạm thiên giới.

Cuối câu chuyện, Đức Phật nói: Như Lai không phải chỉ nay mới ra đi với sự xuất gia ấy, mà thuở trước cũng đã ra đi như vậy rồi. Thời ấy, người cắt tóc là Ànanda, người con trai là La-hầu-la, và vua Makhàdeva chính là Ta vậy.

Nghe chuyện này, có người sẽ nghĩ: vua có tám mươi bốn ngàn năm mà còn thấy gấp, còn mình sống được bao nhiêu mà phải vội? Nhưng chính đó mới là điểm đáng nghĩ. Vua Makhàdeva không bỏ ngôi vì sợ chết. Ngài bỏ ngôi vì sợi tóc bạc làm ngài tỉnh ra: mình đã hưởng đủ rồi, mà trong lòng vẫn chưa yên. Cái thiếu không phải là thêm một ngàn năm nữa, mà là một đời sống khác, đời sống của người biết quay vào trong.

Người xưa gọi tóc bạc, răng lung lay, mắt mờ, lưng còng là các thiên sứ. Thiên sứ không đến để dọa mình. Thiên sứ đến để nhắc mình. Nhắc rằng thân này rồi sẽ già, sẽ bệnh, sẽ mất. Nhắc rằng những thứ mình đang ôm chặt như tiền bạc, danh vọng, hơn thua, rồi cũng phải buông. Người khôn không phải là người níu chặt hơn khi thiên sứ đến, mà là người nghe lời nhắc ấy rồi sống khác đi từ hôm nay.

Sống khác đi không có nghĩa là bỏ hết mọi thứ như vua Makhàdeva. Người đời mình không cần bỏ ngôi báu, vì phần lớn mình chẳng có ngôi báu nào để bỏ. Sống khác đi có nghĩa là bớt tranh giành một chút, bớt giận một chút, dành thời gian cho cha mẹ, vợ con nhiều hơn một chút. Có nghĩa là khi soi gương thấy tóc bạc, thay vì chỉ lo đi nhuộm cho đen lại, mình tự hỏi: trong những năm còn lại, mình muốn sống như thế nào? Mình muốn để lại điều gì cho con cháu? Mình đã làm được việc gì tốt cho đời chưa?

Sợi tóc bạc đầu tiên là một món quà, dù nó đến không ai mời. Nó nhắc mình rằng đời người có hạn, mà những điều thật sự quan trọng thì không nhiều. Ăn ngon, mặc đẹp, nhà cao, xe sang, những thứ ấy rồi cũng qua. Chỉ có lòng tốt mình đã làm, sự bình an mình đã tập được, và tình thương mình đã cho đi là còn ở lại. Vua Makhàdeva thấy một sợi tóc bạc mà bỏ cả vương quốc để đi tìm sự bình an. Mình không cần bỏ vương quốc. Mình chỉ cần mỗi ngày sống chậm lại một chút, hiền hơn một chút, và nhớ rằng mình cũng đang già đi từng ngày. Nhớ được như vậy, thì sợi tóc bạc không còn là nỗi buồn nữa. Nó là một lời nhắc hiền lành, giúp mình sống cho đáng những năm tháng còn lại.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 9
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — Chuyện 9: Vua Makhàdeva (Tiền Thân Makhàdeva), tr. 38–40
Bài liên quanCon voi hiền hóa dữ vì nghe lời kẻ trộmChim công vàng và buổi sáng quên mất câu hộ thânCon rùa không chịu rời khỏi cái hồ của mình