🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Tên xấu có làm người xấu không?

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có bao giờ bạn nghe ai đó than rằng tên mình xấu quá, nên đời mình lận đận? Ở quê tôi, có người đổi tên cho con mấy lần. Lúc thì tên cũ nghe nặng, lúc thì thầy bảo tên này xung khắc, phải đổi tên khác cho hợp mệnh. Có người lớn rồi vẫn đi đổi tên, tin rằng đổi tên là đổi vận. Cái tên, rốt cuộc, có quyền lực lớn đến thế không?

Ngày xưa, trong tăng đoàn của đức Phật, có một vị Tỷ-kheo tên là Papaka. Papaka nghĩa là Người Ác. Ngày nào cũng vậy, các bạn đồng tu gọi: Hãy đến đây, Papaka! Hãy đứng lại, Papaka! Nghe mãi cái tên ấy, vị ấy chịu không nổi. Tên mình là điềm xấu, là lời nguyền rủa. Vị ấy đến xin thầy mình đổi cho một cái tên khác, tên nào nghe lành lành một chút.

Hai vị thầy nghe xong chỉ cười hiền. Cái tên chỉ để gọi thôi, không có nghĩa là nó làm nên việc. Hãy bằng lòng với cái tên của mình. Nhưng vị Tỷ-kheo ấy xin mãi, xin nhiều lần. Chuyện đến tai chúng tăng. Đức Phật nghe được, liền kể một câu chuyện xưa, cũng về một người tên Papaka.

Thuở xưa, ở thành Takkasila, có một vị Sư trưởng nổi tiếng dạy học cho năm trăm thanh niên Bà-la-môn. Trong số đó, có một thanh niên tên là Papaka. Ngày nào cũng nghe người ta gọi: Hãy đến đây, Papaka! Hãy đi đi, Papaka! Chàng chịu không nổi nữa. Chàng đến xin thầy đổi tên.

Vị Sư trưởng không la mắng. Ông bảo: Con hãy ra đi, đi khắp nước, tìm được cái tên nào có điềm lành mà con thích, rồi trở về đây, ta sẽ đổi tên cho con. Chàng thanh niên vâng lời, mang theo lương thực lên đường.

Đi từ làng này sang làng khác, chàng đến một thành phố. Vừa đến nơi, chàng thấy một đám tang. Người chết được bà con đưa đi chôn. Chàng hỏi: Người ấy tên gì? Người ta đáp: Tên là Jivaka, nghĩa là Người Sống. Chàng ngạc nhiên: Jivaka mà cũng chết ư? Người ta cười: Jivaka cũng chết. Người tên Không Sống cũng chết. Cái tên chỉ dùng để gọi thôi. Hình như ông là người khùng thì phải.

Chàng hơi yên tâm một chút, đi vào trong thành. Giữa đường, chàng thấy một cô tỳ nữ bị chủ đánh bằng dây roi, vì không đem tiền công về. Chàng hỏi tên cô là gì. Người ta đáp: Tên nó là Dhanapali, nghĩa là Người Giàu Có. Chàng lại hỏi: Tên là Người Giàu Có mà lại không đem được tiền công sao? Người ta đáp: Người Giàu Có hay Người Không Giàu Có thì cũng nghèo khổ như nhau. Cái tên chỉ để gọi thôi. Hình như ông khùng thì phải.

Chàng càng yên tâm hơn. Đi ra khỏi thành, giữa đường chàng gặp một người đi lạc. Chàng hỏi tên. Người ấy đáp: Tên tôi là Panthaka, nghĩa là Người Chỉ Đường. Chàng hỏi: Tên là Người Chỉ Đường mà lại lạc đường sao? Người ấy đáp: Người Chỉ Đường hay Người Lạc Đường đều có thể lạc đường. Cái tên chỉ để gọi thôi. Hình như ông khùng thì phải.

Lúc ấy, chàng thanh niên hoàn toàn yên tâm với cái tên của mình. Chàng quay về gặp thầy và nói: Thưa Sư trưởng, Jivaka hay không phải Jivaka thì đều chết. Người Giàu Có hay Người Không Giàu Có thì đều nghèo. Người Chỉ Đường hay Người Lạc Đường thì đều lạc đường. Cái tên chỉ để gọi thôi. Cái tên không làm nên công việc. Vì thế, con bằng lòng với tên của mình và không muốn đổi tên khác nữa.

Vị Sư trưởng nghe xong, nói lên bài kệ: Thấy Jivaka chết, thấy Dhanapali nghèo, thấy Panthaka đi lạc trong rừng, Papaka bằng lòng, trở về với tên mình. Đức Phật kết lại: người tin vào điềm lành của tên, ngày xưa cũng như ngày nay, vẫn là người ấy.

Nghe xong, ta mới thấy câu chuyện này gần với mình biết bao. Đời nay, người ta vẫn đổi tên, đổi số điện thoại, đổi biển số xe, mong đổi vận. Có người tên rất đẹp mà sống không đẹp. Có người tên xấu mà sống tử tế, ai cũng quý. Cái tên không gánh được đời người. Việc làm mới gánh được.

Người xưa nói một câu rất gọn: cái tên chỉ để gọi thôi. Gọi để phân biệt người này với người kia, vậy là đủ. Đừng bắt cái tên phải gánh cả vận mệnh. Nếu tên mình chưa đẹp, hãy sống đẹp. Sống đẹp rồi, cái tên nào cũng thành đẹp. Người ta nhớ đến mình không phải vì tên mình hay, mà vì mình đã sống như thế nào.

Bài học của chàng Papaka cũng là bài học cho những ai đang loay hoay với điềm lành, điềm xấu. Đừng chạy đi tìm cái tên mới. Hãy quay về sống tốt với cái tên mình đang có. Khi lòng mình yên, cái tên nào cũng yên. Khi việc làm của mình lành, cái tên nào cũng lành.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 97
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 97: Chuyện Điềm Lành Của Tên (Tiền thân Namasiddhi), Chương I (1–150), tr. 258–260
Bài liên quanVua ganh ghét voi trắng: càng muốn hại, càng mất tất cảNgười nô lệ giả làm con triệu phú: nói nhiều, lộ mìnhĐàn quạ tát biển cứu bạn: thương mà không biết sức mình