🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Ngựa quý đi cà nhắc vì người luyện ngựa què

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Trẻ con học theo người lớn rất nhanh. Người lớn nói tục một câu, trẻ bắt chước ngay. Cha mẹ hay nóng giận, con cái cũng dễ nóng giận. Nhân viên mới vào làm, chỉ vài tuần là học được thói quen của cả phòng, tốt hay xấu đều học hết. Con người ta là vậy: gần ai thì giống người ấy, không tránh được.

Ngày xưa, vua Sàma trị vì ở Ba-la-nại có một con ngựa quý tên là Pandava, đẹp và khỏe, là niềm tự hào của cả triều đình. Vua giao nó cho một người huấn luyện ngựa tên là Giridanta. Nhưng Giridanta bị què một chân, đi lại cà nhắc. Ngày nào con ngựa cũng thấy người cầm dây cương đi phía trước mình, bước đi cà nhắc. Nó nghĩ thầm: người ấy muốn dạy ta đi cà nhắc. Thế là nó học theo, bắt đầu đi cà nhắc như ông ta.

Một hôm, người ta trình với vua là con ngựa quý đã bị què. Vua lo lắng, sai mời thú y đến xem. Thú y xem kỹ khắp thân ngựa, không thấy bệnh gì, không thấy thương tích gì. Vua không hiểu, bèn cho gọi vị đại thần hiền trí, chính là tiền thân của đức Phật, đến tìm nguyên nhân.

Vị đại thần đến chuồng ngựa, quan sát một lúc rồi tâu với vua: con ngựa này không bệnh. Nó què vì thân cận với người huấn luyện bị què. Nó bỏ bản tánh xưa của nó, học theo người huấn luyện. Đây chính là cái hại của việc thân cận người xấu. Rồi ông đọc bài kệ: con ngựa Pandava của Đại vương Sàma, bị tật nguyền tai hại vì Giridanta, nó bỏ bản tánh xưa, học theo người huấn luyện.

Vua hỏi: vậy phải làm gì? Vị đại thần đáp: hãy tìm một người huấn luyện tốt, không què, để tập cho nó. Vua làm theo. Người huấn luyện mới khỏe mạnh, đi đứng đàng hoàng, tập cho ngựa chạy vòng tròn mỗi ngày. Không bao lâu, con ngựa dần trở lại tốt lành như xưa. Vua khen vị đại thần hiểu biết tánh tình các loài, liền ban thưởng cho ông nhiều danh vọng lớn.

Đức Phật kể câu chuyện này để dạy về việc thân cận kẻ ác. Người Tỷ-kheo mà câu chuyện nhắc đến, thuở xưa chính là con ngựa ấy, vì gần gũi kẻ xấu mà học thói xấu. Còn Giridanta, người huấn luyện què, chính là tiền thân của Đề-bà-đạt-đa, kẻ luôn rủ rê người khác làm điều xấu.

Bài học này rõ ràng đến mức không cần giải thích nhiều. Con ngựa không cố ý học thói què. Nó chỉ ngày ngày nhìn người trước mặt mình đi cà nhắc, rồi bắt chước lúc nào không hay. Con người cũng vậy. Ở gần người hay nói dối, mình cũng dần nói dối dễ hơn. Ở gần người hay nóng giận, mình cũng dễ nổi nóng hơn. Ở gần người lười biếng, mình cũng dần lười đi. Không phải vì mình muốn xấu, mà vì cái xấu nó lây, như bệnh lây vậy.

Ngày nay, điều này càng đúng hơn. Trẻ con xem mạng xã hội cả ngày, bắt chước những người nổi tiếng trên mạng, tốt xấu lẫn lộn. Người lớn đi làm, ngồi cùng những đồng nghiệp hay than vãn, hay gian dối, dần dần mình cũng thành như vậy. Chọn bạn, chọn thầy, chọn môi trường sống, chính là chọn tương lai của mình.

Nhưng câu chuyện cũng cho một tin mừng: thói xấu học được thì cũng sửa được. Con ngựa chỉ cần đổi người huấn luyện là khỏi què. Con người cũng vậy. Muốn bỏ một thói xấu, đừng chỉ tự trách mình, hãy xem mình đang gần ai, đang nghe ai, đang xem cái gì mỗi ngày. Đổi người đồng hành, đổi môi trường, thói tốt sẽ dần trở lại, như con ngựa Pandava ngày xưa.

Cho nên, nếu thấy con mình, nhân viên mình, hay chính mình bỗng dưng có một tật xấu mới, đừng vội mắng. Hãy hỏi: gần đây nó gần ai? Nó học ai? Tìm ra người huấn luyện què kia, thay bằng một người tốt, mọi chuyện sẽ khác. Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng. Câu nói của người xưa, đến nay vẫn đúng từng chữ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 184
Nguồn
• Truyện Tiền Thân — Chuyện 184: Người luyện ngựa Giridanta (Tiền thân Giridanta) (trang 135–136) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch)
Bài liên quanQuan xử kiện ngay bị vu oan: vườn, hồ, nhà ngà và người giữ vườn bốn đứcNgọn lửa thiêu chòi lá: thân với ai thì thành người đóCon vượn phản bạn: giúp rồi còn bị hại