🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Vàng ròng là của tôi: đàn khỉ bịt tai không muốn nghe

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có một câu mà người ta nói nhiều nhất trong ngày, nhiều đến mức không để ý nữa: của tôi. Nhà của tôi. Xe của tôi. Tiền của tôi. Vợ của tôi, chồng của tôi, con của tôi. Nói suốt ngày, từ sáng đến tối. Nghe thì bình thường, ai mà chẳng nói vậy. Nhưng có bao giờ ta tự hỏi: nói riết như vậy, lòng mình có bị cái chữ của tôi nó trói chặt không?

Chuyện xưa kể rằng, Bồ-tát sinh làm khỉ chúa ở vùng Tuyết sơn. Một hôm, khỉ chúa bị người đi rừng bắt, đem về dâng vua ở Ba-la-nại. Sống lâu trong cung vua, làm đủ các bổn phận, khỉ chúa hiểu rõ việc làm, nếp sống trong thế giới loài người. Vua bằng lòng với sự phục vụ của nó, liền thả nó về rừng cũ. Khi đàn khỉ biết chúa của mình đã về, chúng đến thăm, hội họp trên một tảng đá lớn, chào hỏi xong bèn nói: Thưa chúa khỉ, ngài sống ở cung vua lâu như vậy, chắc ngài biết cách sống của loài người. Hãy nói cho chúng tôi biết! Chúng tôi muốn nghe chuyện ấy.

Khỉ chúa ban đầu từ chối: Chớ có hỏi ta về nếp sống của loài người. Nhưng đàn khỉ nài nỉ mãi, nó đành nói: Loài người dù là vua chúa hay Bà-la-môn đều nói: Đây là tài sản của tôi! Họ không hiểu tánh vô thường làm cho mọi vật biến hoại. Các bạn hãy nghe những hành động của những kẻ mù lòa ngu si ấy. Rồi nó đọc lên: Vàng ròng là của tôi, vàng quý là của tôi! Như vậy suốt ngày đêm, chúng rêu rao lớn tiếng, những người ngu si ấy, không nhìn đến Chánh pháp.

Đàn khỉ nghe xong, đồng loạt kêu lên: Chớ nói, chớ nói nữa, chúng tôi vừa nghe điều không đáng nghe! Chúng bịt chặt tai với hai tay. Và chúng không ưa chỗ ấy, vì chúng nói: Tại chỗ này chúng ta đã nghe một điều không xứng đáng nghe! Vì vậy, chúng bỏ đi chỗ khác. Tảng đá chúng ngồi từ đó được gọi là tảng đá bị chỉ trích.

Nghe chuyện này, ta có thể bật cười. Đàn khỉ mà còn biết bịt tai khi nghe chuyện xấu của loài người. Nhưng cười xong thì ngẫm lại: có phải chính ta cũng đang sống như vậy không? Sáng mở mắt ra là nghĩ đến tiền của tôi, nhà của tôi, việc của tôi. Đi làm thì lo giữ ghế của tôi, giữ khách của tôi, giữ công của tôi. Về nhà thì lo con của tôi phải hơn con người ta, nhà của tôi phải đẹp hơn nhà hàng xóm. Suốt ngày đêm rêu rao như vậy, mà không nhìn đến một điều rất thật: mọi thứ rồi sẽ biến hoại. Nhà đẹp rồi cũng cũ. Tiền nhiều rồi cũng hết. Thân này rồi cũng già, cũng bệnh, cũng chết. Cái gì cũng vô thường, mà mình cứ ôm chặt như thể nó ở với mình mãi mãi.

Chữ của tôi nó nguy hiểm ở chỗ nó làm cho lòng mình hẹp lại. Cái gì là của tôi thì tôi giữ, cái gì không phải của tôi thì tôi mặc kệ. Người ta khổ thì kệ người ta, miễn nhà tôi yên. Người ta đói thì kệ người ta, miễn nồi cơm nhà tôi đầy. Lòng hẹp lại như vậy, đến lúc chính mình khổ thì cũng chẳng còn ai dang tay ra, vì mình đã quen sống chỉ biết mình từ lâu.

Đàn khỉ bịt tai là một hình ảnh rất hay. Loài khỉ còn không muốn nghe chuyện của loài người, vì chuyện đó xấu quá, nghe vào thì bẩn tai. Vậy mà loài người chúng ta nghe chuyện đó mỗi ngày, nói chuyện đó mỗi ngày, mà không thấy bẩn, không thấy chán. Có khi ta còn tự hào về chuyện đó. Tôi có cái này, tôi mua được cái kia, tôi hơn người ta chỗ này chỗ nọ. Rêu rao suốt ngày đêm như con khỉ chúa kể, mà không biết mình đang rêu rao cái ngu si của mình.

Đức Phật kể chuyện này cho một vị Tỷ-kheo thối thất tinh tấn, sống với tâm luôn bất mãn. Ngài nói: phiền não này, thuở trước đã bị ngay các loài bàng sanh khinh miệt. Ông đã xuất gia trong giáo pháp này, sao lại thối thất tinh tấn vì bị chi phối bởi thứ phiền não mà ngay các loài bàng sanh cũng khinh miệt? Nghĩa là cái tâm chấp của tôi, tham của tôi, ngay loài khỉ còn chê, huống gì người tu.

Bài học gói lại rất đơn giản. Bớt nói của tôi đi một chút, lòng mình rộng ra một chút. Nhà mình ở thì cứ ở, tiền mình làm ra thì cứ dùng, nhưng đừng ôm chặt như thể mất nó là mất tất cả. Mọi vật đều vô thường, đến rồi đi. Người hiểu được điều đó thì sống nhẹ nhàng, có cũng vui, mất cũng không khổ quá. Người không hiểu thì suốt ngày rêu rao vàng ròng là của tôi, mà không biết rằng chính tiếng rêu rao đó làm cho đàn khỉ phải bịt tai bỏ đi. Đừng để đến lúc người thân, bạn bè quanh mình cũng phải bịt tai bỏ đi như đàn khỉ, thì mới giật mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 219
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện Tiền Thân, Chương II (151–250) — Chuyện 219: Chuyện Đáng Chỉ Trích (Tiền thân Garahita), tr. 488–490
Bài liên quanTấm y vàng và kẻ giết voi: áo cà-sa không làm nên người tuHai anh em khỉ chết thay mẹ mù: hiếu thảo đến cùngNồi cơm ăn một mình: chia sẻ mới giữ được thương yêu