🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Một mình giữa năm trăm tên cướp: không sợ chết thì thắng

Truyện Tiền Thân · 9 phút đọc

Có những lúc mình rơi vào tình huống mà ai cũng sợ. Đi trên đoạn đường vắng lúc nửa đêm. Đứng trước một đám đông đang giận dữ. Nghe tin xấu về sức khỏe của mình. Lúc ấy, chân tay run lên, tim đập mạnh, đầu óc trống rỗng. Mình muốn chạy, muốn trốn, muốn có ai đó cứu mình. Nhưng có những người, trong cùng tình huống ấy, lại đứng yên. Họ không phải là người không biết sợ. Họ là người đã buông được cái làm mình sợ.

Đức Phật từng kể chuyện một vị Tỷ-kheo mất hết mọi năng lực tinh tấn. Bậc Đạo Sư hỏi có thật Tỷ-kheo ấy đã mất năng lực tinh tấn không. Vị ấy trả lời thật như thế. Bậc Đạo Sư bảo: tại sao ông lại còn thối thất sau khi đã thọ trì giáo lý giải thoát này? Ngày xưa, các trí giả đã rất tinh tấn ngay cả trong những sự việc không đưa đến giải thoát. Rồi ngài kể một chuyện đời xưa.

Ngày xưa, khi Brahmadatta là vua xứ Ba La Nại, Bồ Tát sinh ra trong một gia đình của một người kiểm lâm. Khi lớn lên, ngài đứng đầu một đoàn gồm năm trăm người kiểm lâm sống trong một ngôi làng, tại lối vào một khu rừng. Ngài thường đứng ra tự nhận dẫn mướn cho những ai muốn qua khu rừng ấy.

Một hôm, có một người ở Ba La Nại, con của một thương gia, đến ngôi làng ấy cùng với một đoàn gồm năm trăm xe chở hàng. Ông ta gọi Bồ Tát đến, trao cho ngài một ngàn đồng để được ngài dẫn qua khu rừng. Ngài chấp thuận và nhận tiền từ tay thương gia ấy. Cầm tiền xong, Bồ Tát tự xem là đã hiến đời mình để phục vụ vị thương gia. Thế rồi ngài dẫn ông ta đi qua khu rừng.

Vào đến giữa rừng, năm trăm tên cướp đột nhiên xuất hiện. Cả đoàn hộ tống vừa thấy bọn cướp này đã quỳ mọp xuống ngay. Chỉ riêng người trưởng đoàn kiểm lâm la hét lên, nhảy vọt tới và đánh đấm, đuổi được tất cả năm trăm tên cướp chạy trốn, để cho vị thương gia kia an toàn thoát khỏi khu rừng.

Qua khỏi khu rừng, thương gia ấy cho cả đoàn cắm trại. Ông cho người trưởng đoàn kiểm lâm ăn những miếng thịt đủ loại ngon nhất, và chính ông cũng ăn cho khỏi cơn đói. Ông vui vẻ ngồi bên cạnh người trưởng đoàn và bảo: hãy nói cho tôi biết, làm sao trước cả năm trăm tên cướp đầy đủ khí giới trên tay bao vây dày đặc thế kia, người không cảm thấy chút sợ hãi gì trong lòng thế?

Rồi ông ta đọc bài kệ thứ nhất: khi nhiều cung bắn vèo tên tới, nhiều bàn tay đưa lưỡi thép gần, trước hàng hung hãn tử thần, sao người chẳng sợ giữa cơn hiểm nghèo?

Nghe thế, người kiểm lâm đọc hai bài kệ sau đây: khi nhiều cung bắn vèo tên tới, nhiều bàn tay đưa lưỡi thép gần, trước hàng hung hãn tử thần, hôm nay tôi thấy ngập tràn niềm vui. Niềm vui ấy cho tôi thắng lợi, tôi liều thân nếu tới lúc cần. Hành vi dũng liệt muốn toàn, làm anh hùng, phải coi thường đời ta!

Ngài phát biểu những lời trên như một trận mưa tên. Sau khi đã giải thích việc làm anh dũng của mình do đã thoát khỏi lòng ham sống, Bồ Tát từ giã thương gia trẻ tuổi ấy và quay về ngôi làng của mình. Suốt đời bố thí và hành thiện sự, khi mệnh chung, ngài đi theo nghiệp của mình.

Khi bậc Đạo Sư kể xong pháp thoại này, ngài tuyên thuyết Tứ Đế. Ở phần kết thúc Tứ Đế, vị Tỷ-kheo thối thất ấy đắc Thánh quả. Bậc Đạo Sư nhận diện tiền thân: bấy giờ ta là trưởng đoàn kiểm lâm ấy.

Câu chuyện này nghe như chuyện anh hùng trong phim. Một người đánh đuổi năm trăm tên cướp. Nhưng bài học của nó không nằm ở sức mạnh. Người kiểm lâm không khỏe gấp năm trăm lần bọn cướp. Ông chỉ có một thứ mà bọn cướp không có, và đoàn hộ tống cũng không có: ông không sợ chết.

Vì sao ông không sợ? Vì ông đã nhận tiền của thương gia. Cầm tiền xong, ông tự xem là đã hiến đời mình để phục vụ vị thương gia ấy. Ông đã giao cả mạng sống của mình cho lời hứa. Khi một người đã chấp nhận rằng mình có thể chết để giữ lời hứa, thì cái chết không còn là thứ để sợ nữa. Nó chỉ là một khả năng. Mà khả năng thì không làm người ta run.

Còn năm trăm người hộ tống thì sao? Họ quỳ mọp xuống ngay khi thấy cướp. Không phải vì họ yếu hơn người kiểm lâm. Mà vì họ còn đang bám lấy mạng sống của mình. Họ nghĩ: tôi phải sống, tôi không được chết ở đây. Càng bám lấy sự sống, càng sợ mất nó. Càng sợ, càng không làm được gì.

Bọn cướp cũng vậy. Chúng đông, chúng có vũ khí, nhưng chúng cũng sợ chết. Gặp một người lao tới như không sợ gì cả, chúng hoảng. Kẻ không sợ luôn làm kẻ sợ phải chùn bước.

Trong đời thường, chúng ta cũng có những nỗi sợ giống vậy. Sợ mất việc nên không dám nói thật. Sợ mất lòng nên không dám từ chối. Sợ thất bại nên không dám bắt đầu. Sợ người ta chê nên không dám sống thật. Tất cả những nỗi sợ ấy đều có chung một gốc: bám quá chặt vào cái mình đang có. Bám vào công việc, bám vào danh tiếng, bám vào sự an toàn.

Người kiểm lâm dạy chúng ta một điều ngược lại: muốn thắng nỗi sợ, đừng tìm cách làm mình mạnh hơn. Hãy tìm cách bám ít đi. Khi mình chấp nhận rằng mình có thể mất, mình mới dám làm điều đúng. Khi mình chấp nhận rằng mình có thể thất bại, mình mới dám bắt đầu. Khi mình chấp nhận rằng mình có thể chết, mình mới sống hết mình.

Đức Phật kể câu chuyện này cho một vị Tỷ-kheo thối thất. Vị ấy tu hành mà mất tinh tấn, vì sợ khổ, sợ khó, sợ không đắc đạo. Đức Phật nhắc: ngay cả trong việc đời, người xưa đã tinh tấn như vậy. Huống chi là việc giải thoát. Việc tu không cần mình phải khỏe hơn ai. Chỉ cần mình buông được lòng ham sống an nhàn, ham được khen, ham được yên ổn. Buông được thì tự nhiên tinh tấn.

Hôm nay, nếu mình đang sợ một điều gì đó, hãy thử hỏi: mình đang bám vào cái gì? Mình sợ mất cái gì? Rồi thử buông nó ra trong tâm, dù chỉ một lúc. Có thể mình sẽ thấy nỗi sợ nhẹ đi một nửa. Và đôi chân mình sẽ bước tới được, như người kiểm lâm đã bước tới giữa năm trăm tên cướp.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 265
Nguồn
• Chuyện 265: Chuyện Mũi Tên (Tiền Thân Khurappa) — Kinh Tiểu Bộ, tập 6 [Chuyện Tiền Thân 264–395] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 7–8 (pdf-kinh-tieu-bo-ht-thich-minh-chau-gs-tran-phuong--kinh-tieu-bo-tap-6-chuyen-tien-than-264-395-ht-thich-m.txt)
Bài liên quanNhổ cây lên xem rễ: giúp mà thành pháĐuổi hổ đi, rừng cũng mất theoCon khỉ chọc rùa và bàn tay bị kẹp